تاریخچه کتابخانه ملی

تاریخچه کتابخانه ملی

تـاريخچـه تشكيـل مجمـوعـه كتابخانه بـه آغـاز دهـه 1240 ش. بـاز مي گردد. در 1268 ق./1231ش.، مدرسه دارالفنون در تهـران كار خود را آغاز كرد، و 12 سال بعد ( 1280ق./1243ش.) كتابخانه كوچكي در آن مدرسه تأسيس شد و تقدير چنين بود كه اين مجموعه كوچك در مدرسه اي كه به سبك اروپايي، ساخته شده بود، هسته اوليه مجموعه كتابخانه ملّي ايـران شـود كـه 73 سـال بعـد، در سوم شهريور 1316ش. رسماً، در تهران، گشايش يافت؛ و يكي از مظاهر تجدد در اين كشور به شمار مي رفت. در عهد مظفرالدين شاه كه آشنايي ايرانيان با تمدن غرب بيشتر شد، در 1315ق./ 1276ش.، به منظور اشاعه فرهنگ و تأسيس مـدارس جـديـد، انجمـن معـارف تهران تشكيل شد. انجمن يك سال بعد، در 17 جمادي الثاني 1316/1277 ش. ‌« كتابخانه ملي معارف » را با مجموعه اي كه با كوشش فراوان گردآوري كرده بود، در جنب مدرسه دارالفنون، در محل انجمن، تأسيس كرد. نكته مهم اينكه واژه « ملّي » كه در نـام ايـن كتابخانه بـه كـار رفتـه، بـه هيچ وجه به معناي « مليتي » و « ملي گرايانه » نبـود، بلكـه بيـانگـر آن بـود كـه اين كتابخانه هيچ گونه وابستگي به دولت ندارد و مؤسسه اي است غير انتفاعي و مردمي از اين رو، بي جا نيست اگر آن را نخستيـن كتابخانه عمـومي ايران بدانيم كه در تهران تأسيس شد؛ كما اينكه تا چند دهه بعد كتابخانه ملي تبريز،كتابخانه ملي فارس، كتابخانه ملي كرمان، و كتابخانه ملي رشت نيز، كه جملگي كتابخانه عمومي بودند، در ايران تأسيس شدند. والا در هركشوري فقط يك كتابخانه ملّي مي تواند وجود داشته باشد. از اين رو، صحيح نيست « كتابخانه ملي معارف» را سلف كتابخانه ملـي ايـران بدانيم. در 1324ق./1284ش.، در زمان وزارت علاء الملك، كتابخانه ملي معارف به مدرسه دارالفنون منتقل و با كتابخانه آن مدرسه ادغـام شد. در 1338ق./1298ش.، در زمـان وزارت معارف حكيم الملك، نـام « كتـابخـانـه معـارف » را بـر ايـن كتابخانه نهادند و بالاخره در 1353ق./1313ش.، در دوره وزارت معـارف علي اصغر حكمت، بـه نـام « كتابخانه عمومي معارف » خـوانـده شـد. بنـا بـر نـظام نـامـه كتابخانه عمومي معـارف ( مصوب 9 دي 1313 ش. ) كتابخانه « از دواير اداره انطباعات بـوده « و حدود 5000 جلد كتاب و به طور متوسط 31 نفر مراجعه كننده در هر روز داشته است. بـخش « وظايف » نيـز فقـط بـه شـرح وظايف كاركنان كتابخانه اختصـاص دارد و هيـچ اشاره اي به وظايف كتابخانه نمي كنند. اما در نظامنامه اداره انطباعات ( سازمان مادر كتابخانه معارف ) در بخش دايره كتابخانه ملّي، وظايف كتابخانه عبارت بودند از: الف) تنظيم و مواظبت كتب موجود در كتابخانه و تدوين و طبع فهرست هاي لازم براي كتب. ب ) جمع آوري كتب منطبعه و جرايد و مجلات داخله و خارجه كه به كتابخانه مي رسد. ج ) انتخاب و تعيين كتب خطي و چاپي كه همه ساله بايد براي تكميل كتابخانه خريداري شود.   اينهـا بيشتـر وظايف كلي يك كتابخانه عمومي است. رياست كتابخانه معارف در اين زمان بر عهده جهانگير شمس -آوري بـوده كـه بـه تازگي از آمريكا به ايران برگشته و با كتابخانه هاي جديد آشنا بود. رويداد مهم ديگر، در 1313ش.، برگزاري كنگره و جشن هزاره فردوسي در تهران بود، شايد براي نخستين بار بود كه گروه چشمگيري از ايران شناسان و خاورشناسان سراسر جهـان در ايران گرد مي آمدند. در مدرسه دارالفنون تالاري به نام فردوسي نام گذاري شد و آثار خـاورشنـاسـان و ايـرانشنـاسـان ميهمـان و كتـاب هـايـي كـه به كنگره اهدا كرده بودند ، در آنجا گردآوري شد. پس از برگزاري كنگره، اين كتاب ها نيز به مجموعه كتابخانه عمومي معارف اضافه شد. نخستين ساختمان كتابخانه ملّي در اواخـر 1313ش. مهدي بياني كـه به رياست كتابخانه عمومي معارف منصوب شـده بـود، در تـلاش و مكاتبات خـود بـراي رفـع مشكل جا و فضاي كتابخانه عمومي معارف، از فرصت استفاده كرد و تأسيس « كتابخانه ملّي ايران » را بـه علي اصغر حكمت، وزيـر معـارف، پيشنهاد كرد كه مورد قبول قرار گرفت و با اقبال روبـه رو شـد. در هميـن زمان موزه ايران باستان، در بخش غربي ميدان مشق ( نبش خيابان امام خميني و سي تير كنوني ) در دست ساخت و ساز بـود و در قسمت شمالي ساختمان موزه ايران باستان قطعه زميني باير بود به مساحت حدود 3500 متر مربع. در 1315ش. علي اصغر حكمت از رضا شاه اجازه خـواسـت كـه در اين زمين كتابخانه اي تخصصي براي موزه ايران باستان ساخته شود و به نام ابوالقاسم فردوسي، كتابخانه فردوسي نام گذاري شود. با درخواست حكمت موافقت شد از آندره گدار، باستان شناس و معمار فرانسوي، كـه نقشـه موزه ايران باستان را تهيه كرده بود خواسته شد تا نقشه اي براي كتابخانه ارائـه دهد تا سبك دو ساختمان بسيار به هم شبيه شـود. كـار ساختمان در 1316 بـه اتمـام رسيـد و در مكـاتبـات نيـز بـا نـام كتـابخـانـه فردوسي از آن اسم رفته است. در 1316 دستور داده شد كه ساختمان به مهدي بياني تحويل شود. در خرداد 1316، رضا شاه دستـور داد كتاب هاي مكرر چاپي و خطي كتابخانه سلطنتي نيز به كتابخانه عمومي معارف تحويل داده شود. مجموعاً 13،712 نسخـه چاپي و خطي – در چند نوبـت – بـه بياني تحويل داده شد. همچنين كتابخانه خصـوصـي عزيرخان ندائي ( عزيز خان خواجه ) كه اموال خود را وقف كرده و پادشاه وقت را متولي قـرار داده بـود، به كتابخانه معارف منتقل شد. مجمـوعـه ديگـري كـه در زمـان افتتـاح بـه كتـابخـانـه ملـي منتقـل شد، حدود 5000 جلد كتاب به زبان هاي روسي، فـرانسـوي، و آلماني متعلق به كتابخانه بانك استقراضي روسيه بود. اين بانك در 1268 ق. ، در رقابت با بانك شاهنشاهي ( متعلق به بريتانيا ) در ايران با اجاره ناصرالدين شاه تأسيس شد. پس از انقـلاب اُكتبـر 1917 و روي كـار آمـدن حكومت شـوروي در روسيه، در 1299ش. به موجب قرارداد ايران و شـوروي قـروض دولت ايـران كه متجاوز از چهل ميليون منات بود بخشيده شد. دارايي بانك نيز به دولت ايران واگذار شد و كتاب هاي بانك در اختيار كتابخانه ملّي قرار گرفت. بـا كوشش و همت مهـدي بيـانـي مجموعه كتابخانه عمومي معـارف ( همراه با كتاب هاي اهدايي كتابخانه سلطنتي و مجموعه عزيزخان خواجه و مجموعه بانك استقراضي و تعدادي مجمـوعـه هاي خصوصي ) كه روي هم 000/30 نسخه خطـي و چـاپـي مـي رسيـد بـه ساختمان جديد- جنب مـوزه ايـران باستان- منتقـل و با نام « كتابخانه ملي ايران » در سوم شهريور 1316 برابر 1356ق. افتتاح شد. حبيب يغمايي ماده تاريخ افتتاح كتابخانه ملي ايران را اين چنين سروده است: زفردوسـي آمـوز تاريخ آن        مياساي زآموختن يك زمان از اين رو مي توان گفت تاريخ وسرآغاز مجموعه كتابخانه ملّي به 1280ق. برمي گردد، اما تاريخ كتابخانه ملّي ايران از 1316ش. آغـاز مي شود. چنين امـري در بسيـاري از كتابخانه هاي ملّي جهـان اتفـاق افتـاده است، به عنوان مثال تاريخ مجمـوعـه كتـابخـانـه ملّـي فرانسه بـه كتابخانه كوچك 917 جلدي شارل پنجم بر مي گردد ( در 1368م. )، در حالي كه تاريخ كتابخانه ملّي فرانسه، از سال 1789، بعد از پيروزي انقلاب كبير فرانسه آغاز مي شود. مسـاحـت زيـر بنـاي نخستيـن سـاختمـان كتابخانه ملّـي ايران 550 متر در دوطبقـه اسـت. طبقه اول مشتمل بود بر تالار نمايش، تـالار فـردوسـي ، بخش نشـريـات و خدمات فني؛ و طبقـه دوم بـه تالار مـطالعـه ( براي حدود 60 نفر ) و مخازن كتاب ها اختصاص داشت. مخازن كتابخانه كلاً براي 40000 جلد كتاب طـراحي و ساخته شـده بـود، از اسناد و مدارك چنين بر مي آيد كـه علي رغم افتتـاح كتابخانه ملّي ايـران در تاريخ سـوم شهريور 1316، ساختمان كتابخانه به طور كامل ساخته و آماده نشده بود و بعضي از قسمت هاي آن در سال هاي بعد – لااقل تا 1320 ش. – كـامـل شده اند. از ايـن رو، در روزنـامـه اطلاعات مـورخ 18/3/1318ش. خبـر « افتتـاح كتابخانه ملي ايـران » ايـن چنين درج شـده اسـت: « عمـارت جـديـد كتابخانه ملي كه در شمال عمارت موزه ايران باستان در خيابان رفائيل ساختمان شده است از هر حيث آماده شد، و از روز دوم تير ماه افتتاح و تالار مطالعه كتابخانه همه روزه به استثناي ايام تعطيل از ساعت هفت صبح تـا يكساعت بعـد از ظهر براي استفاده مراجعه كنندگان داير خواهد بود». سير تحولات كتابخانه ملّي هنوز مدتي از افتتاح كتابخانه نگذشته بود كه مشكل جا و فضا دوباره مطرح شد و بياني مكـاتبـات خـود را بـا آندره گدار ( كـه مـديـر كـل اداره باستان شناسي بود ) آغاز كرد. بالاخره در نيمه دوم دهه 1330 ساختمان ديگـري به مساحت 570 متر مربع زيربنا در حد فاصل ساختمان قبلي و ديوار وزارت امور خارجه ( كه در شرق كتابخانه ملّي بود ) سـاختـه شـد و لااقـل براي يك دهه، كتابخانه ملّي كمتر تحت فشار كمبود جا بود.در دهه بعد مجدداً مشكـل جـا و فضا پديدار شد. ليكن چون بحث احداث كتابخانه ملّي پهلوي پيش آمد، عملاً موضوع كمبود جا و فضاي كتابخانه ملي در ساختمان جنب موزه كنار گذاشته شد. پيشنهـاد احـداث كتابخانه ملّي ديگـري بيشتر بـه اين دليل بود كه كتابخانه ملّي موجود از زمان احداث ( سوم شهريور 1316ش.) بـه هيـچ وجـه، چـه از نظر تشكيلات و اساسنامه و چه از نظر وظايف و نيروي انساني ، به گونه اي عمل نكرده بود كه بتوان آن را يك كتابخانه ملّي بـا معيارها و استانداردهاي كتابداري به حساب آورد. اساسنامه و آيين نامه هاي آن به گونه اي تدوين شده بود كه بيشتر پاسخگوي نيازهاي يك كتابخانه عمومي بود. در شـرح وظايف و آيين نامه هاي آن نيز هيچ اثر و ردّي از وظايف كتابخانه ملّي به چشم نمي خورد، بدين معني كه مسئـول گـردآوري انتشارات كشور و سازماندهي آنها و بالاخره نشر كتابشناسي ملي؛ و گردآوري انتشارات درباره ايران از سراسر جهـان و بـه موازات اين وظيفه كمك و ياري به كتابداري و كتابخانه هاي كشور نبود. حتي كتابخانه ملّي ايران قـانـون واسپـاري كتاب را كـه نـاشـران را موظف مي كرد « از هـر نسخـه كه به طبع مي رسد، دو نسخه را براي ضبط در كتابخانه ملّي و تكميـل مجموعه مطبوعات » بفرستند ( ماده 5 قانون مطبوعات مصوب 5 محرم الحرام 1326ق.، فصل دوم – طبع كتاب )، پيگيري نمي كرد و به انجام نمي رساند. در واقـع كتابخانه ملّي ايـران در حـد يك كتابخانه عمومي و شايد يك قرائت خانه انجام وظيفه مي كرد. به خصوص از اوايـل دهـه 1340، متأسفانه بـه پوششي بـراي سازمان اداري مميـزي و سانسور بدل شده بود و بنا بر آيين نامه اصلاحي تأسيس چاپخانه ( مصوب 1343)، مـديـران چاپخانه ها مكلف بودند دو نسخـه از نشريه مورد چاپ را بعد از چاپ متن و قبـل از صحـافـي بـا ذكـر كامل هويت مؤلف يا مترجم و تعيين تعداد نسخي كه از اثر منظور منتشر مي شود « به كتابخانه ملّي تهران ارسـال دارنـد تا حداكثر ظرف مدت ده روز در دفتر مخصوصي كه براي اين موضوع ترتيب داده مي شود به ثبت » برسد. آيين نامه ثبت كتاب- بـه طـور مستقـل- در تاريخ دهم اسفند 1356 در هيئت وزيـران به تصويب رسيد. كتابخانه ملّي ايـران، كتابشناسي ملي ايـران را نيز از سال 1342 بـه طور ناقص و نامرتب منتشر مي كرد كه از نظر خدمات فني و اصول علمـي و جهاني كتابداري نيـز به قدري عقب بود كه امكان نداشت قـادر باشد بـه ساير كتابخانه هاي كشور ياري برساند. بيشتر فعاليت سه تا چهار دهه اول عمر كتابخانه ملّي صرف انتشار فهرست نسخه هاي خطي آن شد. در نيمـه دهـه 1340 رويدادهاي مهمـي در كتابداري ايران رُخ داد كه هيچ گونه نشان و ارتباط تعاملي با كتابخانه ملّي در آنها به چشم نمي خورد. از آن جمله اند: تأسيس گروه كتابداري در دانشگاه تهران و برگزاري دوره كارشناسي ارشد كتـابـداري، تأسيس انجمن كتابداري ايـران، و مـركـز خـدمـات كتابداري كـه بـا مركز توأمان خود- مركز اطلاعات و مدارك علمي- در وزارت علوم و آموزش عالي، در 1347، تأسيس شدند. از اين رو، تأسيس يك كتابخانه ملّي با اصول و ضوابط علمي و جهاني، فـرصتـي بود براي بهره گيري هرچه بيشتر اين مؤسسات كتابداري و ايجاد ارتباط و تعامل ميان كتابخانه هاي مختلف كشور و سازماندهي نظام ملي كتابداري و اطلاع رساني. از اين رو، در 1352، از ايفلا درخواست شد كه ايران را در تأسيس كتابخانه ملّي جديد ياري دهد. در همايش جهاني ايفلا – در 1352- نمايندگان ايـران از آقاي ليبارز، رئيس ايفلا كه در عين حال سرپرستي طرح كتابخانه ملّي پهلوي را بر عهـده داشـت، خواستند كـه در تأسيس كتابخانه ملّي، بـه عنوان يك رويداد مهم فرهنگي در تاريخ ايران، نقش مهمي به كتابداران ايراني سپـرده شـود. از ايـن رو طـرح تأسيس كتابخانه ملّي پهلـوي به مركز خدمات كتابداري و مركز مدارك علمي ايران ارسال شد. در 1354، ناصر شريفي، رئيس وقـت دانشكـده كتابـداري پـرات، در ايـالات متحـده- 60 تن از كتابداران و معماران مشهـور جهـان را دعـوت كرد تا بـراي بررسي معمـاري و كتابخانه هاي ايران به مدت يك ماه به ايران سفر كنند. در اين مـدت 15 تن از كتـابـداران ايـرانـي نيـز با اين گـروه همكـاري كـردنـد. حاصل اين گردهمايي نخستيـن برنامه پيشنهادي ناصر شريفي بـود كـه بـه دولت ايـران ارائـه شـد: كتابخانه اي با 350 هزار متر مربع زير بنا. اين طرح را كميته فني ايفلا و كتابداران ايراني، غير قابل قبول، بلند پروازانه، و غير عملي دانستند. پس از بررسي هاي لازم و تجديد نظـرهـا، طـرح پيشنهادي دوم كه ژان پيركلاول، رئيس كتابخانه دانشگاه لوزان تهيه كـرده بـود ارائه شد: كتابخانه اي در 94 هزار متر مربع. اين طرح در مهر 1355 به تصويب هيئت داوران رسيد و به مسابقه گـذاشتـه شـد. از مجمـوع 600 نقشـه اي كه از سراسر جهان ارسال شد، هيئت داوران، مركب از معماران و كتابداران ايراني و خارجي، در اسفند 1356ش. شركت آلماني « فن گركان، مارك و شركا » را برنده اعلام كرد. هنـوز بـررسـي هـا و تجديد نظرهاي نهايي بـه انجام نرسيده بود كه با پيروزي انقلاب اسلامي كار متوقف شد. پس از پيـروزي انقـلاب اسـلامـي، نخستين گـام بـراي ساماندهي كتابخانه ملّي در 1358 برداشته شد: طـرح ادغام مركز خدمات كتابداري و كتابخانه ملّي ايـران كه هر دو زير مجموعه وزارت فرهنگ و آموزش عالي بودند به وزير فرهنگ و آموزش عـالـي ارائـه شـد و مـورد تصـويـب قـرار گرفت. ولـي ادغـام عملاً در 1360 انجام شد و مركز خدمات كتابداري با همه تجهيـزات و كارمندانش بـه سـاختمـان قـديمـي كتابخانه ملي ايران منتقل شدند، يعني همان مكاني كه حـدود دو دهـه از كمبود جا و فضا رنج مي برد. بررسي هاي جديدي انجام شد، تا شايد بتوانند از ساختمان هاي دولتي يا نيمه دولتي براي رفع مشكلات كتابخانه ملّي استفـاده كنند. در 1359، كميتـه اي 7 نفـره، مركب از نمايندگان مركز خدمات كتابداري، كتابخانه ملّـي، چنـد مهنـدس و نمـاينـده اي از قـم از ساختمان هاي مـوجـود در تهـران بـازديـد كـردنـد و بالاخره ساختماني را كه براي دفتر فرهنگي فرح پهلوي، در نيـاوران و در قسمت شمالي فرهنگسراي نيـاوران ساخته شده بود به اين منظور انتخاب كردند. در آخرين روزهـاي 1359 گـزارش نهـايـي كميتـه بـراي وزير فرهنگ و آموزش عالي ارسال شد و در 18 فروردين 1360ش. مورد موافقت قرار گرفت. اما تغيير وزير و دخالت هاي افراد غير متخصص و غير مسئول موجب شد كه انتقال، عملي نشود. بـا عملـي شـدن ادغـام مـركـز خدمات كتابداري در كتابخانه ملّي، در 1362، بحران كمبود جا به مراتب شديدتر شد. سـرانجـام بخشـي از ساختمان نياوران بــه كتابخانه ملّي تحـويـل داده شـد و متعاقب آن كتابخانه ملّي، عملاً در سـه نقطـه تهـران مستقـر شـد. پراكندگي نيروهاي انساني و بخش هاي مختلف كتابخانه ملّي موجب مي شد كه وظايف و كارهاي كتابخانه بـا كُندي و مشكـلات زيادي انجام پذيرد. در 1369 ش. بار ديگر اجراي طرح ساختمان كتابخانه ملّي مطرح شد و كليـه سـوابـق در اختيار مهندسان مشاور شركت پيرراز كه از طرف وزارت مسكن و شهرسازي به كتابخانه معرفي شده بود، قرار گرفت. برنامه ها و نقشـه هـا مجـدداً بررسي و جرح و تعديل شد. حاصل مطالعات جديد طرحي بود در 90 هزار متر مربع كه بـراي تهيـه نقشه ها و اجـرا بـه مسابقه ملي گذاشته شد. در تـاريـخ 7 مـرداد 1374 هيئت داوران از مجمـوع 5 طرحي كـه ارائه شده بود شركت مهندسان مشاور پيرراز را برنده اعلام كرد. كار ساختمان در منطقه عباس آباد تهران آغاز و فاز اول در 11 اسفند 1383 افتتـاح شـد و كليـه واحدها و نيروهاي انساني كتابخانه ملّي ايـران در يك مكـان جمع شدند. فاز دوم ساختمان ( احداث مخازن كتاب ها و منابع ) قرار است تا نيمه 1385 به اتمام برسد. ادغـام سازمان اسناد ملي كشور با كتابخانه ملّي ايـران در 29/8/1378 سازمان مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، در كتابخانه ملّي ادغام شد و عملاً تعداد ساختمان هاي كتابخانه ملّي به هشت ساختمان افزايش يافت. اتفاق مهم ديگري كه در دهه 1380 در كتابخانه ملّي روي داد، ادغـام سازمان اسناد ملي كشور با كتابخانه ملّي ايـران و تأسيس « سازمان اسناد و كتابخانه ملّي جمهوري اسلامي » بـود. شـوراي عالي اداري در نـودوپنجمين جلسـه مـورخ 2/6/1381 ، بـه پيشنهـاد سازمان مديريت و برنامه ريزي كشـور « و بـه منظـور ساماندهي مديريت اسنادي و ايجاد هماهنگي بـراي نگهـداري آثـار و اسناد مكتوب ( چاپي و خطي ) و غير مكتوب و اوراق، مراسلات، دفاتر، و ساير اسناد ملّي در دستگاه هاي اجرايي و نظاير آن، و همچنين تسهيل در نگهداري و دسترسي به اسناد و صرفه جويي در هزينه هاي مربوط و جلوگيري از انجام وظايف تكراري» كتابخانه ملّي اين ادغام را تصويب كرد. در بنـد ج مـاده 2 ايـن تصويب نامه كـه بـه امضاي معاون وقت رئيس جمهور و دبير شوراي عالي اداري رسيده، آمده اسـت كـه « وظايف و مأموريت هاي تخصصي سـازمـان اسنـاد ملّـي ايـران و همچنيـن كتابخانه ملّي در قالب دو معاونت مستقـل، تحت عنـوان كتابخانه ملّي و اسناد ملّي با برنامه مستقل در قوانين بودجه سنواتي فعاليت خواهند نمود». بار ديگر در مـاده 3 تصويب نامه بـر ايـن استقلال مهر تأييد زده شـده است. « سازمان اسناد و كتابخانه ملّي جمهوري اسلامي ايران بـراسـاس قـانـون اساسنامه كتابخانه ملّي جمهـوري اسلامي ، مصوب 2/8/1369 مجلس شوراي اسلامي، اداره مي شود و قـانـون تأسيس سازمان اسنـاد ملّي ايـران مصـوب 7/2/1349 در كليـه موارد به استثناي مواردي كه با اساسنامه فوق الذكر مغايرت دارد، لازم الاجرا مي باشد». تصويب نامه بر « ادغام وظايف، مأموريت ها و واحدهاي پژوهشي سازمان هاي تجميع شده ‌[ سازمان اسناد و كتابخانه ملّي ] در يك سازماندهي و واحدهاي مربوط « تأكيد مي كند و از سازمان جديد التأسيس مي خواهد كـه « ... تشكيلات خود را حداكثر ظرف مدت سه ماه تهيه و به تأييد سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور » برساند [ بند هاي الف، ب، ج، د ماده يك تصويب نامه ] و مجدداً در تبصره ماده 6 بر مهلت سه ماهه تأكيد مي كند. در مـاده 4 تصويب نامه، سازمان مديريت و برنامه ريزي كشـور، « وظايف مربوط بـه ساماندهي بايگاني هاي دستگاه هاي اجـرايـي و تنظيم روش هاي نگهـداري و بايگاني از طـريـق سـازمـان مديريت و برنامه ريزي كشـور » را بـراي خود محفـوظ نگـه مي دارد و عمـلاً، و بدرستي، كار گردآوري، بررسي، امحـاء و بالاخره نگهداري اسنادي كه به دلايل ملّي ارزش آرشيـوي دارنـد را به معاونت اسناد ملّي « سازمان اسناد و كتابخانه ملّي ايران » واگذار مي كند. همچنين در ماده 5 تصويب نامه از سازمان جديد التأسيس مي خواهد كه « به منظور استاندارد سازي و استفاده از اسناد، حداكثر ظرف مدت 6 مـاه استانداردهاي مربوط بـه فهرستنويسي، نمايه سازي، و زمينـه ايجاد شبكه را تدوين و به واحدها و مؤسسات اسنادي كشور ابلاغ نمايد. و بالاخره در مـاده 7 تصويب نامه آمـده اسـت كـه سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور موظف است اعتبارات لازم را تأمين كند تـا سازمان اسناد و كتابخانه ملّي « امكان فهرستنويسي، نمايه سازي، اسكن اسناد ملي و شبكه سازي آنها » را به وجود آورد. برابر نمـودار تشكيلاتي مصـوب دي 1381 ، رياست سازمان اسنـاد و كتابخانه ملّي جمهـوري اسلامي ايران به انتخاب هيئت امنـاي سازمان انتخـاب و بـا حكم رياست جمهوري منصوب مي گردد. هيئت مميزه و شوراي اسناد ملي دو بازوي مشـورتـي و كمكي رياست سازمان هستنـد و زيـر نظـر او سه معاونت كتابخانه ملّي، معاونت اسناد، و معاونت پشتيباني؛ و چهـار مديريت پژوهش و آموزش، حـوزه رياست و روابـط عمومي و بين المللي، حراست، گزينش، و مديريت تـوسعـه فناوري اطلاعات انجام وظيفه مي كنند. در نمـودار تشكيلاتي پنـج مديريت كل به طور مستقيم زير نظر معاونت كتابخانه ملّـي انجـام وظيفـه مي كنند. اين مديريت هاي كـل عبـارتنـد از : مديريت پـردازش، كـه وظيفـه مجمـوعـه سـازي و سازماندهي منابع زير نظر آن است؛ مديريت توليد منابع ديجيتال؛ مديريت كتاب هاي خطي و نادر،كه وظيفه گردآوري، سازماندهي، و به خصوص حفظ و نگهداري كتاب هاي خطي، چاپ سنگي، و نادر با آن است. مديريت اطلاع رساني همگاني، كه به مراجعه كنندگان كتابخانه در يافتن منابع و استفاده از آنها (سيستم هاي دستي و ماشيني ) كمك مي كند؛ و بـالاخـره مديريت مرجع و اطلاع رساني تخصصي، كـه بخش هاي مختلف منابع تخصصي ( علوم انساني و اجتماعي، هنـر، و فنـاوري )، بخش ايران شناسي و اسلام شناسي، منابع غير كتابي و پيايندها زير مجموعه آن را تشكيل مي دهند. معـاونـت پشتيبـانـي ( شـامـل مديريت هاي مالي، اداري، و طـرح و برنامه و بودجه ) در كنـار دو معـاونـت كتابخانه ملّي و اسنـاد ملّي مي كوشد تا شـرايـط را بـه گونه اي فراهم و آمـاده سازد كـه آنها بتوانند وظايف و رسالت هاي خود را انجام دهند و به اهداف خود دست يابند. ساختمان جديد كتابخانه ملّي اين ساختمان بـه گونه اي طراحي و ساخته شده كـه عـلاوه بـر مديريت، واحدهاي پشتيباني، و پاركينگ، هشت مـركـز مهم و تخصصـي كتابداري و مجمـوعـه هـاي كتاب هاي مرجع و غيـر مرجع چاپي، نسخـه هـاي خطـي و كتاب هاي نادر، منابع غيركتابي را در خود جا بدهد و قابليت آن را داشته باشدكه بتواند با تغييراتي كه در حوزه فناوري – به خصوص فناوري اطلاعات- روي مي دهد هماهنگ شود. همچنين ساختمان جديد ايـن امـكان را فراهم مي آورد كه مراكز تخصصي كتابداري بتوانند با هم در ارتباط مستقيم و تعاملي باشند. مجمـوعـه اصلـي كتابخانه ملـي در مخزن هاي بسته و در زير زمين نگاهداري مي شود ولي مجموعه ها و منـابـع مرجع ( عمومي و تخصصي ) در سالن هاي قرائت و به صورت نظام قفسه باز در دسترس مراجعه كنندگان هستند. بـخش نسخـه هـاي خطـي و كتاب هاي نادر از امكانات و تجهيزات ويژه اي ـ به منظور حفظ و نگهداري اين ميراث فـرهنگـي كشـور ـ برخوردار است. با استفاده از تجهيزات مدرن امكان انتقال كتاب از مخازن به بخش هاي امانت امكان پذير است. اين ساختمان گنجايش حداكثر هفت ميليون نسخه را دارد. به نقل از دايرﺓ المعارف كتابداري و اطلاع رساني.

تصاویر بی نظیر و دیده نشده از طهــــران قدیــــم!! از سایت علمی دانشجویان ایران

تصاویر بی نظیر و دیده نشده از طهــــران قدیــــم!!

منبع:سایت علمی دانشجویان ایران

http://www.daneshju.ir/forum/f952/t186043.html

مدرسه
صرف چایی در باغ آن هم عهد قاجار….
مظفرالدینشاه در فرنگ
میدان رژه – طهران

تصویر کمتر دیده شده از احمد میرزا(احمدشاه)

اجتماع شهروندان در تراموا در منطقه شمال طهران -سال ۱۳۰۰
تصویری نادر از یک نمای خیابانی از طهران در عهد ناصری-۱۲۸۷
در تصویر نانوایی سنگک قدیمی،آجیل فروشی(؟)،چراغ روشنایی و … به چشم می خورد…

مغازه تریاک فروشی در روستا
پهلوان معرکه گیر برای کسب روزی با یک خرس در خیابانهای تهران کشتی می گیرد.
تصویر پرورش دهنده بوقلمون که گله خود را برای فروش به خیابانهای طهران آورده است. سال ۱۳۰۰ خورشیدی

پادشاه انگلستان ادوارد هفتم و اعلیحضرت همایونی قبله عالم ناصرالدین شاه قاجار در انگلستان

یک مغازه فروش لباس دست دوم-سال ۱۲۸۶
بررسی گل خشخاش برای برداشت تریاک.

در ایران تا سده‌ هجدهم و اوایل قرن نوزدهم، کشت خشخاش و تولید تریاک، به منظور مصرف داخلی بود؛ اما از نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم، کشت تریاک در جایگاه محصولی ارزآور، مورد توجه قرارگرفت. در اواخر سده‌ی نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ایران یکی از اعضای بسیار فعال تجارت جهانی تریاک شمرده می‌شد و اقتصاد کشور تا حد زیادی به تولید و صدور تریاک وابسته بود.
در تاریخ ۲۳م اسفند ۱۲۸۹/ ۱۲م ربیع‌الاول ۱۳۲۹، قانون تحدید تریاک به تصویب رسید که طی آن، در مدت ۸ سال مصرف شیره، ممنوع و استعمال تریاک، تنها به منظور مصرف طبی، مجاز شناخته شد. دولت برای مصرف مواد، مالیات در نظر گرفت و برای معتادان، کارت سهمیه صادر کرد. اما این اقدام به کاهش مصرف مواد نینجامید بلکه قاچاق آن را رواج داد. در این میان در سال ۱۳۰۱ش.، قانون منع واردات مواد مخدر تصویب شد.
پس از تشکیل جامعه‌ ملل، مسئله‌ تریاک، مورد توجه جامعه‌ جهانی قرار گرفت و ایران، به عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی هدف برنامه‌ کاهش تولید بود. شش سال بعد یعنی سال ۱۳۰۷ش.، قانون جدید «انحصار دولتی تریاک»، از تصویب گذشت که بر این اساس، دولت ایران می‌بایست به‌تدریج اراضی زیر کشت خشخاش را کاهش می‌داد. به دنبال گسترش ابعاد مسئله‌ اعتیاد و ناچیز بودن درآمد حاصل از صدور تریاک برای دولت «قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک»، در سال ۱۳۳۴ تصویب و به اجرا گذاشته شد.

قمه زنی-محرم عهد قاجار
فقط در طهران ادا خواهد شد!!!!!!!!!
اولین واگن اسبی به همراه مسافرین

بازار
مظفرالدین شاه در باغچه خانه ای نه چندان مجلل استراحت می کند.
اداره پست طهران قدیم
مظفرالدین شاه
دروازه گمرک

اگر تا دم دم های غروب خودت را به شهر می رساندی، می توانستی وارد شوی، وگرنه باید همان بیرون شهر و پشت دروازه های بسته می ماندی و شب را با ترس حمله دزدان و حرامی ها صبح می کردی! یا اگر دلت می آمد ـ که باید میآمد ـ سرکیسه را شل و دروازه بانان را با سکه های زردرنگ راضی می کردی تا در را باز کنند و به تو اجازه ورود بدهند. به هر حال در روزگاری که برای محافظت از شهر در مقابل مهاجمان و یاغی ها، دور تا دور شهر را برج و باروهای مرتفع و خندقهای عمیق گرفته بودند و دروازه ها تنها ورودی های شهر به حساب می آمدند، دروازه ها از بعد از اذان صبح تا ۲، ۳ ساعت بعد از غروب آفتاب باز بودند و تو باید به موقع خودت را می رساندی تا بتوانی از زیر طاق های کاشی کاری شده آنها عبور کنی.

بازار پارچه فروشان – طهران

بستنی – طهران
معتادان بی خانمان قاجاری
کرسی

تصاویر بسیار قدیمی و دیده نشده از مکه مکرمه-باز خوانی از کمیاب

تصاویر بسیار قدیمی و دیده نشده از مکه مکرمه

شرق شناس و عکاس هلندی مجموعه ای از قدیمی ترین تصاویر برجا مانده از مکه مکرمه و زائران خانه خدا را عکاسی کرده است.

“کریستین اسنوک هورگرون” روزنامه نگار، محقق و شرق شناس هلندی که در سال ۱۸۸۴ به سرزمین وحی سفر کرد قدیمی ترین عکس ها از خانه خدا و سرزمین وحی را عکاسی کرده است. 

او تحصیل کرده رشته الهیات در دانشگاه “لیدن” تا درجه دکتری علاقمند به فرهنگ اسلام و مسلط به زبان عربی بود. علاقه و کنجکاوی او درباره فرهنگ اسلام باعث شد وی از سال ۱۸۸۴ و از طریق دولت عثمانی به عربستان سفر کند و به مشاهده و تحقیق در زمینه دین اسلام بپردازد. با این حال بسیاری وی را مامور و جاسوس دولت استعماری هلند می دانستند. 

فعالیت های وی در عربستان پس از چندی با حساسیت مواجه شد و پس از چندی به اتهام سرقت یک اثر تاریخی تحت پیگرد قرار گرفت و مجبور به ترک عربستان شد. 

مجموعه عکس ها و صداهای ضبط شده از سفر وی به مکه اکنون در کتابخانه دانشگاه لیدن نگهداری می شود و تعدادی از آنها در فضای مجازی منتشر است. عکس های مجموعه مصور او از سرزمین وحی شامل حرکت کاروان های زیارتی به سمت خانه خدا، پرتره زائران و نماهایی از خانه خدا است. 

 لطفا تا باز شدن کامل عکسها شکیبا باشید.

منبع: سایت کمیاب

http://www.kamyab.ir/1392/picture-gallery/history-picture

نگاهي كوتاه به نفايس آرشيو مطبوعات آستان قدس رضوي: گنج هاي روزانه كاغذي

نمونه اي از نفايس مطبوعاتي(روزنامه ها ، مجلات و نشريات) نگاهي كوتاه به نفايس آرشيو مطبوعات آستان قدس رضوي: گنج هاي روزانه كاغذي

معمولش اين است كه روزنامه روزانه درآيد. اما شايد باور نكنيد كه نخستين روزنامه رسمي كشور با اين كه نام روزنامه را يدك مي كشيد هفتگي منتشر مي شد!
نخستين شماره اين روزنامه هم مانند فاصله زماني انتشارش اندكي غيرمعمول بود، زيرا اين روزنامه در يكه جمعه متولد شد!
جمعه پنجم ربيع الثاني 1267 ه.ق بود كه "روزنامچه اخبار دارلخلافه طهران" منتشر شد.
اين روزنامچه از شماره دوم با نام "روزنامه وقايع اتفاقيه" به صورت هفتگي و تا سال 1324 ه.ق به مدت 57 سال منتشر شد. البته در اين 57 سال تغييراتي در اين روزنامه پديد آمد كه بارزترين آن ها در نامش بود; نام اين روزنامه در شماره 471 "وقايع" و در شماره هاي بعدي به "دولت عليه ايران" تغيير يافت.

آرشيوي بي نظير:
روزنامه وقايع اتفاقيه امروز در گروه مطبوعات مديريت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوي آرشيو شده است.
آن هم در كنار روزنامه هاي بي شمار ديگري كه در ساليان با روش هاي گوناگون مانند وقف و اهداء به اين آرشيو راه يافته اند. آرشيوي كه به لحاظ ساختاري و نوع خدمات ارائه شده، در كشور بي نظير است.
ناصرالدين شاه وقتي روزنامه نگار بود:
اكودوپرس يعني پژواك يا صداي ايران. اين پژواك يا صداي ايران نام نخستين روزنامه اي است كه در دوره قاجار به زبان فرانسه منتشر شد.
جالب اين جاست كه اين روزنامه كه به دستور مستقيم ناصرالدين شاه و با هدف پاسخ دادن به مندرجات نشري هاي خارج از كشور درباره مسايل ايران و مقاصد تبليغاتي ديگر منتشر مي شد، تك نسخه بوده است.
جالب تر اين كه خود ناصرالدين شاه در اكودوپرس مطلب مي نوشته است. اكودوپرس زير نظر محمد حسن خان اعتماد السلطنه و مديريت ميرزا محمد حسين فروغي منتشر مي شد. سردبيري هم به عهده يك فرد فرانسوي زبان با نام بارون دونورمان وانمون مورل بوده است.
اين را هم بدانيد كه اكودوپرس كامل ترين دوره موجود در آرشيو گروه مطبوعات مديريت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوي است.

نخستين مجله ايران:
51 سال پس انتشار اولين روزنامه ايران، نخستين مجله ايراني هم منتشر شد. اين مجله با نام "فلاحت مظفري" در سال 1318 هجري قمري برابر با 1900 ميلادي در تهران چاپ شد.
اين مجله با حمايت هاي حكومتي و از سوي اداره كل فلاحت ايران با موضوع علم كشاورزي منتشر شد. هدف از انتشار فلاحت مظفري آن گونه كه در خودش هم آمده، تعميم علوم و اصلاح زراعت و فلاحت و مزيد اطلاع و علم عموم بوده است.
در فلاحت مظفري آمده: براي رجال و مردماني كه شايق آبادي مملكت و طالب ترقي زراعت هستند بدوا دو نمره مجانا فرستاده مي شود. هركس طالب باشد قيمت آبونه و وجه اشتراك شش ماه را به صاحب امتياز اين مجله كه فخيم السلطنه رئيس و مدير كل فلاحت ممالك محروسه است، بفرستد. وجه اشتراك سالانه اين مجله در تهران 18 قران، داخلي ايران 20 قران، اروپو امريك 14 فرانك، تمامي عثماني 3 مجيدي، قفقاز و روسيه 6 منات هند و افغانستان 9 روپيه و اجرت پست به همه جا به عهده اداره بوده است اما اين كه چند نفر مشترك اين مجله بوده اند، به درستي مشخص نيست.

نخستين روزنامه مشهدي:
ماجراي نخستين روزنامه مشهدي با يك سفر گره خورده است، آن هم سفر صادق اديب الممالك از سال 1316 قمري روزنامه اي با نام "جريده ادب" در دو سال و در 22 شماره منتشر كرد. آن گونه كه اديب الممالك در مقدمه ديوان خود آورده، وي عازم مشهد مي شود و اولين شماره از روزنامه ادب چاپ مشهد را به صورت هفتگي با چاپ سنگي و خط نستعليق در قطع 20 در 30 منتشر مي كند. انتشار روزنامه ادب در رمضان 1318 قمري در مشهد، آن طور كه پژوهشگران تاريخ شناس مي گويند; نخستين فعاليت رسمي روزنامه نگاري را در مشهد رقم زده است.
روزنامه ادب هم امروز در ميان روزنامه هاي قديمي و جديد در آرشيو مطبوعات مديريت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوي جا دارد.

روزنامه فارسي كلكته:
از ديگر نفايس ارزشمند در آرشيو مطبوعات آستان قدس رضوي، روزنامه حبل المتين است.
حبل المتين از روزنامه هاي كثير الانتشار به زبان فارسي بود كه در خارج از ايران و در كلكته هند براي حدود 40 سال منتشر مي شد.
حبل المتين در هند، برمه، ايران، افغانستان، عثماني، مصر، اروپا، روسيه و تركستان توزيع مي شد. اين نشريه به رخدادها و حوادث ايران، عثماني، مصر، عراق و ... مي پرداخت و در آن از ترجمه تلگراف ها و مقاله هاي مختلف استفاده مي شد. حبل المتين 10 سال در نزد روحانيون، علما و روشنفكران نجف و ايران رايگان توزيع مي شد كه اين بر محبوبيتش افزوده بود. در سال 1317 به دلايل سياسي از توزيع حبل المتين در ايران جلوگيري شد و به مدت هشت سال نيز از سوي دولت هند توقيف بود. اين ماجراها تا سال 1303 شمسي به درازا كشيد.
پس از اين دوره، حبل المتين بار ديگر چاپ شد تا در آذر 1309 با فوت مويد الاسلام براي هميشه انتشارش پايان يافت.
حبل المتين هم امروز در آرشيو گروه مطبوعات مديريت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوي براي خود جايي دارد و جايگاهي.
اين نفايس، تنها بخشي از نفايس آرشيو مطبوعات اين آستان مقدس هستند. آرشيوي كه به مدد كارشناسان خود، نه تنها گردآوري نشريات، بلكه ساماندهي، نمايه سازي، رده بندي و بسياري از فعاليت هاي جانبي ديگر را در راستاي ايجاد يك بانك نشرياتي بزرگ در كشور انجام مي دهد.

گالري تصاوير نمونه اي از نفايس مطبوعات

روزنامه ها 

مدير مسؤول

صاحب امتياز

شروع انتشار

نام روزنامه

عبدالرحيم كاشاني

ملك المورخين سپهر

1325 ق

آئينه غيب نما

1

محمدطاهر تبريزي

محمدطاهر تبريزي

1292 ق

اختر

2

ميرزاصادق اديب الممالك

ميرزا صادق اديب الممالك

1318 ق

ادب

3

مجيرالدوله مستوفي

اداره انطباعات

1298 ق

اطلاع

4

حميدرضا رهنما

حميدرضا رهنما

1288 ق

ايران

5

مدبر الممالك

1324 ق

تمدن

6

علي حسين زاده

علي حسين زاده

1328 ق

جارچي ملت

7

جلال الدين حسيني

جلال الدين حسيني

1311 ق

حبل المتين

8

رئيس الطلاب

م ... ي

1327 ق

خراسان

9

ميرزا ابوالحسن خان نقاش باشي

1277 ق

دولت عليه ايران

10

محمدحسن خان

محمدحسن خان

1300 ق

شرف

11

ميرزا جهانگير خان شيرازي
ميرزا قاسم خان تبريزي

1325 ق

صور اسرافيل

12

ميرزا ملكم‌خان ناظم‌الدوله

1307 ق

قانون

13

صنيع الدوله

1288 ق

مرآت السفر

14

ميرزا سيد حسن كاشاني

1315 ق

مفتاح الظفر

15

محمود درگاهي

1304 ش

نامه فرهنگ

16

ملك الشعرا بهار

ملك الشعرا بهار

1328 ق

نوبهار

17

معين العلماي اصفهاني

معين العلماي اصفهاني

1325 ق

نير اعظم

18

جبار تذكره چي

1267 ق

وقايع اتفاقيه

19

 توضيحات:
آيينه غيب نما
روزنامه مصور دو هفتگي است كه در تهران با چاپ سنگي منتشر مي شده است. پس از حوادث بمباران مجلس و تفرقه آزاديخواهان، آئينه غيب نما نيز تعطيل شد. اين روزنامه در دوره دوم مشروطيت از نو در رجب 1329 هجري قمري انتشار يافت . آئينه غيب نما داراي كاريكاتور مي باشد.
اختر:روزنامه اختر درشهر اسلامبول چاپ و منتشر شده و مدت ۲۲ سال مرتبا دائر بوده تا در سال 1313 قمري از طرف دولت عثماني توقيف شده است. در حقيقت در دوران تيره و تار استبداد روزنامه اختر كمك بزرگي به تنوير افكار ايرانيان نموده و در ايامي كه جرايد اين مملكت منحصر به چند روزنامه درباري از قبيل ايران و اطلاع بوده روزنامه اختر به قول ادوارد براون، جريده قابل مطالعه زبان فارسي به شمار مي رفته است بخصوص اخبار تلگرافي كشورهاي خارجي.
ادب:روزنـامه‌ ادب‌ كه‌ به‌ مديري‌ اديب‌ الممـالك‌ شـاعر و نويسنده‌ چند روزنــامه‌ تــاسيس‌ و منتشر شده‌ سه‌ دوره‌ مختلف‌ را طي كرده‌ است‌ و مدتي درتبريز و زماني درمشهد و چندي‌ در تهران‌ انتشـار يافته‌ است‌. روزنامه‌ ادب‌ از حيث‌ مندرجات‌ مفيد يكـي از بـهترين‌ جرايد فـارسـي است‌ و علـاوه‌ بر مقالات‌ مفيد و متنوع‌، قسمت‌ اعظم‌ اخبار داخله‌ و خارجه‌ درآن‌ درج‌ است.
اطلاع:يكي از روزنامه‌ هاي‌ نيمه‌ رسمي دولتي كه‌ در زمان‌ ناصرالدين‌ شاه‌ تاسيس‌ شده‌ و مدتي انتشار يافته، روزنامه‌ اطلاع‌ است. روزنامه‌ اطلاع‌ يك‌ روزنامه‌ سياسي به‌ معناي‌ آنروز بوده‌ و براي‌ كساني كه‌ بخواهند از اوضاع‌ سياسي و حوادث‌ اروپا و آمريكا و به‌ طور كلي از اتفاقات‌ نيم‌ قرن‌ كشورهاي‌ جهان‌ اطلاع‌ حاصل‌ كنند بهترين‌ مجموعه‌ ومدرك‌ مي باشد.
ايران:
ايران‌ يكي از روزنامه‌ هاي‌ قديمي كشور است‌. اين‌ روزنامه‌ مدتي تنها روزنامه‌ رسمي كشور بوده‌ و انتشار آن‌ به‌ عهده‌ وزارت‌ انطباعات‌ بوده‌. در اين‌ دوره‌ روزنامه‌ يك‌ روزنامه‌ رسمي و چاپ‌ و تهيه‌ مقالات‌ و جمع وجوه‌ اشتراك‌ آن‌ وظيفه‌ دولت‌ بوده‌ است. وضع مذكور تا سال ‌1321 قمري‌ كه‌ اداره‌ جرايد دولتي به‌ عهده‌ ميرزا محمد نديم‌ باشي واگذار گرديد، ادامه ‌داشته‌ و در اين‌ سال‌ اسم‌ روزنامه‌ به‌ ايران‌ سلطاني تغيير پيدا كرد. پس‌ از اين‌ دوره، مجددا روزنامه‌ به‌ نام‌ ايران‌ منتشرگرديد. اين‌ دفعه‌ اين‌ روزنامه‌ نيمه‌ رسمي به‌ شمار مي رفت. در سال ‌1302 شمسي كه‌ در حقيقت‌ دوره‌ دوم‌ روزنامه‌ بوده‌ اداره‌ روزنامه‌ از كمك‌ خرج‌ دريافتي از دولت‌ صرف‌ نظر كرده‌ و روزنامه‌ ملي و مستقل‌ شد.
تمدن:
در شماره‌ اول‌ در عنوان‌ روزنامه‌ بالاي‌ اسم‌ روزنامه‌ تمدن‌ جمله‌ هو الله‌ حبسي و از شماره‌ دوم‌ آينه‌ ملي ثبت‌ شده‌ و نيز در هر شماره‌ در زير عنوان‌ دو سطر بدين‌ قسم‌ براي‌ معرفي روزنامه‌ چاپ‌ شده‌ است: اين‌ روزنامه‌ كه‌ بي غرضانه‌ آينه‌ غيب‌ نماي‌ ملي است‌ مسلك‌ نگارشش‌ ارائه‌ طريق‌ صلاح‌ مملكت‌ ومجلس‌ شوراي‌ ملي خواهد بود. مقالات‌ عام‌ المنفعه‌ پذيرفته‌ و درج‌ خواهد شد. اين‌ روزنامه‌ تا هنگام‌ توپ‌ بستن‌ مجلس‌ برپابوده‌ (جمادي‌ الاول 1326) و از آن‌ پس‌ مانند ساير جرايد تعطيل‌ و مدير آن‌ از ايران‌ به‌ خارج‌ فرار نموده‌ است‌. شدت‌ علاقه‌ مرحوم‌ مدبرالممالك‌ به‌ آزادي‌ باعث‌ گرديده‌ كه‌ هنگام‌ رسيدن‌ به‌ هندوستان‌ دست‌ به‌كار نشر روزنامه‌ به‌ همين‌ نام‌ شود. وي‌ پس‌ از مراجعت‌ از هندوستان‌ و مصر در ربيع الثاني 1327قمري‌ در رشت‌ براي‌ بار سوم‌ روزنامه‌ تمدن‌ را منتشر ساخت.
جارچي ملت:روزنامه‌ جارچي ملت‌ در تهران‌ به‌ مديري‌ آقا سيد حسين‌ ابراهيم‌ زاده‌ تاسيس‌ شده‌ است. اسم‌ روزنامه‌ به‌ خط شكسته‌ درشت‌ و در بالاي‌ آن‌ مشروطه‌ بي قانون‌ و در يكطرف‌ آزادي استبداد و در طرف‌ ديگر توقيف‌ قانون‌ و در زير آن‌ اين‌ شعر درج‌ است‌:
‌ لايق‌ دشمن‌ است‌ و هم‌ لايق‌ دوست
مشروطه‌ نگهدار كه‌ مشروطه‌ نكوست 
مندرجات‌ روزنامه‌ پس‌ از درج‌ مقاله‌ اساسي، انتقاد از اوضاع‌ و دادخواهي از اولياي‌ امور مي باشد و به‌ علت‌ همين‌ انتقادي‌ بودن‌ آن‌ و مخصوصا كاريكاتورهاي‌ روزنامه، غالبا جارچي ملت‌ توقيف‌ مي شده‌ و حتي يكبار هم‌ مدير و روزنامه‌ هر دو توقيف‌ شده‌ اند. حبل المتين:يكي از روزنامه هاي كثيرالانتشار (هفتگي) و مفيد زبان فارسي كه نزديك چهل سال در خارج ايران در كلكته منتشر مي شده روزنامه معروف و مشهور حبل المتين است. با انتشار اين روزنامه مرحوم مويدالاسلام بزرگترين خدمت را به برقراري اساس مشروطيت و آزادي ايران نموده است. حبل المتين چون در خارج ايران منتشر مي شد آزادانه مي توانست به عمال جور و ستم و درباريان ايران حمله نمايد و مفاسد و عيوب را بي پروا شرح دهد. اين روزنامه براي مدت هشت سال از طرف دولت هندوستان توقيف شد. آغاز اين توقيف ظاهرا سال 1259 شمسي بوده و در اوايل سال 1300 شمسي از توقيف خارج و مجددا تا هنگام فوت مويدالاسلام يعني تا آذر 1309 منتشر گرديده است.
خراسان:
روزنامه‌ خراسان‌ در شهر مشهد به‌ مديري‌ سيد حسن‌ اردبيلي تاسيس‌ و شماره‌ اول‌ آن‌ در تاريخ 25 صفر 1327 قمري‌ طبع و توزيع گرديد. شماره ‌ 24 آن‌ كه‌ آخرين‌ شماره‌ منتشر از اين‌ روزنامه‌ است‌ در تاريخ 25 رجب 1327 ق انتشاريافته‌ است. اين‌ روزنامه‌ با مقالات‌ آزاد و عالي خدمات‌ بزرگي به‌ حيثيت‌ مشروطيت‌ خراسان‌ بلكه‌ عموم‌ ايران‌ بروز داد.
روزنامه دولت علييه ايران:پس از انتشار شماره 471 روزنامه وقايع اتفاقيه، شماره 472 اين روزنامه به نام روزنامه "دولت عليه ايران" منتشرگرديد. بنابراين اولين شماره روزنامه مذكور در 5صفر 1277 قمري انتشار يافته واين تغيير نام بدان سبب بوده كه در اين سال امور روزنامه هاي دولتي از طرف ناصرالدين شاه به عهده "ميرزا ابوالحسن خان نقاش كاشاني ملقب به ضيع الملك" واگذار گرديد. در اين روزنامه علاوه بر اخبار درباري، تصاوير بسيار نفيسي از شاهزادگان و حكام و رجال آن عصر رسم شده كه در نوع خود بي نظير است و از آن جمعا تا شماره 688 مورخ هفتم شوال 1287 قمري بطور غيرمرتب انتشار يافته و در اين تاريخ تعطيل شده است.
شرف:
روزنامه‌ شرف‌ با خط نستعليق‌ بسيار خوب‌ و كاغذ اعلي در تاريخ 1300 قمري‌ منتشر شده‌ است. در هر شماره‌ از روزنامه‌ تصوير يكي از بزرگان‌ مملكت‌ با مختصر شرحي از او طبع گرديده‌ است. آخرين‌ شماره‌ منتشره‌ از روزنامه‌ شرف‌ شماره 87 مورخ 1309 قمري ‌بدون‌ ذكر ماه‌ انتشار است.
صوراسرافيل:روزنامه‌ صوراسرافيل‌ يكي از روزنامه‌ هاي‌ مهمي است‌ كه‌ در آغاز مشروطيت‌ ايران‌ در تهران ‌تاسيس‌ شده‌ و با مسلك‌ و روش‌ انتقادي‌ خود كمك‌ بزرگي به‌ بيداري‌ و آزادي‌ ايرانيان‌ نموده ‌است. از لحاظ ابتكار سبك‌ جديد نثر فارسي كه‌ در ستون‌ مخصوص‌ به‌ عنوان ‌"چرند وپرند" به‌ قلم‌ "دخو" در اين‌ روزنامه‌ چاپ‌ شده‌ تا آن‌ زمان‌ در جرايد فارسي ديده‌ نشده‌ است. با توقيف‌ روزنامه‌ صوراسرافيل‌ در 23 جمادي‌ الاول 1326 قمري ‌ميرزا جهانگيرخان‌ شيرازي‌ به‌ دار آويخته‌ و در پشت‌ باغ شاه‌ مدفون‌ شد.
قانون:
روزنامه قانون به زبان فارسي در شهر لندن تأسيس و منتشر شده است، ولي نظر به جملات سختي كه در آن به حكومت و شاه و وزراء ايران مي كرد انتشار آن در ايران ممنوع گرديد. شماره 24 آخرين شماره منتشره اين روزنامه مي باشد.
مفتاح الظفر:روزنامه مفتاح الظفر در كلكته هندوستان به زبان فارسي به سرپرستي مدير حبل المتين آقاي مؤيد الاسلام و مديركلي ميرزا سيد حسن كاشاني تأسيس و منتشر شده است. تمام مندرجات اين روزنامه مقالات رياضي و مطالب علمي است.
نامه فرهنگ:
روزنامه فرهنگ كه ابتدا در شهر كرمان منتشر مي شده، از سال 1304 شمسي به تهران منتقل و در آنجا منتشر شده است. مندرجات نامه فرهنگ علاوه بر سرمقاله اجتماعي و سياسي، عبارت است از شرح احوال بزرگان، قانون انتخابات و ترجمه بعضي از مجلات خارجي و اخبار مجلس، اخبار داخله و حوادث خارجه مي باشد.
نوبهار:روزنامه‌ نوبهار به‌ مديري‌ ملك‌ الشعراي‌ بهار در شهر مشهد تاسيس‌ و از شوال ‌1328 قمري‌ در آن‌ شهر شروع‌ به‌ انتشار گذاشته‌ و در سال 1333 قمري‌ به‌ تهران‌ انتقال‌ يافته‌ پس ‌از يكسال‌ نشر، توقيف‌ شده‌ است. بار ديگر در تهران‌ در سال 1335 قمري مجددا پابه‌ دايره ‌انتشار گذاشته‌ است. در سال 1336 قمري دوباره‌ روزنامه‌ نوبهار توقيف‌ شد. روزنامه‌ نوبهار پس‌ از انتقال‌ به‌ تهران‌ يك‌ روزنامه‌ كاملا سياسي و خبري‌ بود. دوره‌ جديد نوبهار در صفر 1341 قمري‌ منتشر شد. طول‌ اين‌ دوره‌ يكسال‌ بود. جنبه‌ ادبي و تاريخي اين‌ دوره ‌بيشتر بود.
نيراعظم:
روزنامه‌ نير اعظم‌ در تهران‌ منتشرشده‌ است‌. بالاي‌ عنوان‌ روزنامه‌ اين‌ شعر " آفتاب‌ آمد دليل‌ آفتاب‌ گر دليلت‌ بايد از وي‌ رو متاب" به‌ عنوان‌ شعار و بالاي‌ اسم‌ روزنامه‌ نيراعظم‌ كه‌ به‌ خط نستعليق‌ درشت‌ نوشته‌ شده‌ است‌ جمله ‌"هو المعين" چاپ‌ شده‌ است‌. مرام‌ و مسلك‌ و سبك‌ مندرجات‌ روزنامه‌ درضمن‌ دو سطر در زير عنوان‌ آن‌ اينطور نوشته‌ شده‌ است‌: "اين‌ روزنامه‌ آزاد است‌ و از مطالب‌ علمي و سياسي و اخلاقي و تاريخي كه‌ مفيد به‌ حال‌ ملت‌ است‌ سخن‌ مي راند و... "
وقايع الاتفاقيه:
روزنامه وقايع اتفاقيه به تشويق و همت ميرزا تقي خان اميركبير در تهران تاسيس و منتشر گرديده است. اين روزنامه از شماره دوم به اسم وقايع اتفاقيه انتشار يافته و از اين تاريخ تا سنه 1324 قمري بعد از پنجاه و هفت سال انتشار از شماره 471 به اسم روزنامه وقايع و از شماره 472 به نام روزنامه دولت عليه ايران نشر شده است. اين روزنامه مخصوص درج و انتشار اخبار دارالخلافه و شهرهاي ديگر ايران و مختصري از اخبار ممالك خارجه بوده است و لذا در طول مدت انتشار كمتر مقاله سياسي و ادبي و تاريخي در آن ديده مي شود.

 مجلات و نشريات

مدير مسؤول	شروع انتشار	نام
آغا محمد محلاتي	1328 ق	الغري	1
محمد علي كرد	1324 ق	المقتبس	2
دكتر يعقوب صروف - دكتر فارس نمر	1876 م	المقتطف	3
جامعه كل فارغ التخصيلان دانشسراهاي ايران	1324 ش	دانش	4
سيد حسن طبسي	1301 ش	دبستان	5
شيخ محمدعلي دزفولي	1321 ق	دعوه الحق	6
سيد جمال الدين افغاني - محمد عبده		عروه الوثقي	7
شيخ اسدالله گلپايگاني	1305 ش	عنقا	8
نوبخت	1301 ش	قشون	9

:توضيحات

الغري:مجله الغري به مديريت آغا محمد محلاتي و ناشر آن حاج شيخ حسن اصفهاني در نجف اشرف تاسيس و در سال 1328 قمري منتشرگرديده است. از مجله الغري بيش از يك شماره منتشر نشد و به علت مخالفت باقانون مطبوعات، دولت عثماني آن را توقيف و از انتشار آن جلوگيري كرده است. سپس مجله ديگري با همان سبك و روش به نام دره النجف در ربيع الاول همان سال انتشار يافت و مدير مجله علت توقيف را اتهام مخالفت با قانون مطبوعات بيان كرد كه در محكمه جزا برائت ذمه اداره از اتهام ارتكاب خلاف قانون واضح و مبرهن گرديد و علت تغيير نام مجله را درخواست مشتركين به علت قلت استعمال كلمه الغري بيان مي كند.المقتبس:نشريه‌ المقتبس‌ به‌ مديريت‌ محمدعلي كرد و به‌ زبان‌ عربي و در قاهره‌ به‌ چاپ‌ مي رسيده ‌است. اولين‌ سال‌ نشر آن‌ در محرم 1324‌ قمري‌ مي باشد. جلد اول‌ آن‌ شامل 12 شماره است‌ كه‌ در 672 صفحه‌ به‌ چاپ‌ رسيده‌ است. اكثر مقالات‌ اين‌ نشريه‌ را دانشمندان ‌معروف‌ شام‌ مي نوشتند و موضوعات‌ مهم‌ نشريه‌ عبارت‌ بودند از: علمي، اجتماعي، تاريخي، تعليم‌ و تربيت، بهداشت، تدبير منزل، اطلاع‌ رساني درباره‌ كتابهاي‌ خطي يا چاپي و نيز مجلات‌ عربي يا اروپايي، شرح‌ حال‌ بزرگان‌ علم‌ و دانش‌ درشرق‌ وغرب، اختراعات‌ و اكتشافات‌ در پايان‌ هر شماره‌ بخشي است‌ كه‌ در آن‌ مطالب‌ متنوع‌ و نيز نكات‌ ادبي و فكاهي ديده‌ مي شود. قيمت‌ مجله 50 قرش‌ در داخل‌ يا 13 فرانك‌ در خارج ‌از كشور بوده‌ است.المقتطف:نشريه‌ المقتطف‌ به‌ مديريت‌ دكتر يعقوب‌ صروف‌ و دكتر فارس‌ نمر در سال 1876 ميلادي و به ‌زبان‌ عربي در بيروت‌ چاپ‌ مي شده‌ است‌. چاپ‌ اول‌ آن‌ در پاريس‌ و چاپهاي‌ بعدي‌ در بيروت ‌بوده‌ است. نشريه‌ به‌ صورت‌ ماهانه‌ در موضوعات‌ علمي و صنعتي نشر مي يافته‌ است‌ و هيچ گونه‌ مطلبي يا اظهار نظري‌ در مسائل‌ ديني و سياسي نداشته‌ است‌. در صدر هر مقاله‌ نويسنده ‌آن‌ قيد مي شده‌ است‌. مقالات‌ نسبتا طولاني و ادامه‌ دار است‌. در پايان‌ هر شماره‌ خبرهاي ‌تازه‌ علمي و نيز فهرست‌ مقالات‌ آمده‌ است‌.
دانش: 
نشريه دانش به مديريت جامعه كل فارغ التحصيلان دانشسراهاي ايران تاسيس شد و اولين شماره آن درفروردين 1324 در 105 صفحه به چاپ رسيد. اين نشريه با هدف اينكه فارغ التحصيلان دانشسراهاي ايران در هر شهر و دياري كه هستند بايد پشتيبان هم باشند و سالي يكي دو بار دور هم جمع شوند و براي رسيدن به پيشرفت جامعه و رسيدن به هدف نهايي از دل و جان با هم همكاري نمايند و وسايل ترقي و تعالي را براي هم فراهم آورند.دبستان:مجله دبستان به مديريت سيد حسن طبسي درمشهد مقدس تاسيس شد و شماره اول آن در 40 صفحه به قطع خشتي درربيع الثاني 1341 قمري مطابق 29 عقرب 1301 شمسي منتشرشده است. وجه اشتراك آن درسال، 40 قران براي طلاب و شاگردان و كاركنان مدارس عموما فقط 25 قران. آدرس آن درمشهد در سردرب مطبعه خراسان بوده است. دبستان مجله ماهانه علمي و ادبي است كه نظر نويسنده به ترويج زبان فارسي امروزي بوده است. پس از سه سال تعطيلي مجله شماره اول سال دوم در آذر 1305 شمسي مطابق با 17 جمادي الثاني 1345 قمري منتشرشده است و بخصوص درسال دوم مجله ناشر افكار و آثار اعضاي انجمن ادبي خراسان را بيشتر نشر مي داده است. درسال دوم از شماره 9صاحب امتياز سيد حسن طبسي و مدير مسول شيخ احمد بهار ضبط گرديده است. نشريه به علت مسافرت كاري آقاي سيد حسن طبسي به تهران تعطيل شده است و فقط 24 شماره از آن منتشر شد.دعوة الحقمجله ماهيانه مذهبي دعوه الحق درتهران به مديريت شيخ محمدعلي دزفولي ملقب به بهجت تاسيس و در سال 1321 قمري منتشرشده است. شماره اول اين مجله روز اول ماه شعبان سال مذكور انتشار يافته و در سال اول فقط ده شماره از آن توزيع گرديده است. دعوه الحق پس از مدتي تعطيل و مجددا در ربيع الثاني 1324 قمري پا به دايره انتشار گذاشته و تا انقلاب مشروطيت كم و بيش منتشر شده است. اداره مركزي دعوه الحق در دارالخلافه تهران در خيابان ناصريه مقابل شمس العماره بوده است. وجه اشتراك مجله در تهران ساليانه يك تومان و در ساير ولايات دوازده قران و در تمام ممالك خارجه هشت فرانك. به طلاب و شاگردان مدارس جديده ده، دو تخفيف مي داده است.عروه الوثقي:اين نشريه با بودجه مالي حسين محيي الدين الحبال و به مديريت سيد جمال الدين الافغاني و محمد عبده به زبان عربي در بيروت چاپ مي شده است. اين نشريه سنگ بناي نخستين نهضت فراگير شرق معرفي شده است و پايه هاي تسلط انگليس را در هند و مصر به لرزه درآورده است. انتشار اين نشريه را كشور انگلستان در هند و مصر و سودان ممنوع كرد. همكاران و دستياران مهم سيد عبارتند از: شيخ محمدعبده، ميرزا محمدباقر البواناتي و شرح حال هر سه نفر در مقدمه شماره اول آمده است.عنقا:مجله عنقا در شهر اصفهان به مديريت (شيخ اسدالله گلپايگاني ايزدگشسب) تاسيس و شماره اول آن د ر 18 صفحه به قطع كوچك خشتي در مطبعه سربي (شركت امامي) طبع و در اول فروردين 1305 شمسي مطابق با پنجم رمضان 1344 قمري منتشر شده است. اين نشريه ماهانه منتشر مي شده است ولي در دوره ساليانه آن چنانكه در عنوان مجله نوشته شده است ده شماره بوده است. اين نشريه مجموعه ايست علمي، اخلاقي، ادبي، فكاهي، اجتماعي ولي بيشتر مندرجات آن مطالب اخلاقي و ادبي و فلسفي است. سرلوحه مجله عبارتست از خورشيد تاباني كه از پشت كوه درآمده فره و هرباد و بال كشيده قرارگرفته و در زير اين سرلوحه اسم مجله به خط نستعليق نوشته شده است. بعد از نشر 12 شماره اين نشريه تعطيل شده است از اين دوازده شماره، ده شماره متعلق به سال اول و دو شماره متعلق به سال دوم مي باشد.قشون:مجله قشون در تهران تاسيس و در سال 1301 هجري شمسي منتشر شده است. اين نشريه از انتشارات وزارت جنگ بوده است كه ابتدا مديريت نشريه با آقاي نوبخت بوده است ولي در سالهاي بعد ايشان سمتي در اين نشريه نداشته اند. شماره اول آن در فروردين 1301 انتشار يافته و مرتبا به مدت ده سال يعني تا آخر سال 1301 هجري شمسي ماهي دو شماره طبع مي شده است. مطالب نشريه قشون براي جوانان نيرومند ايران به خصوص نظاميان مفيد و براي غيرنظاميان چون شامل ترجمه كتابهاي مفيد بوده سودمند بوده است. روي جلدمجله نشان مخصوص نظاميان و وزارت جنگ طبع گرديده است. انتشار آن در اول و پانزدهم هرماه بوده است. آبونه مجله براي نظاميان 60 قران و براي غيرنظاميان 80 قران و قيمت تك شماره آن دو قران. محل اداره در وزارت جنگ بوده است.

منبع:سایت http://www.aqlibrary.org/index.php

عکس های دیده نشده ایران قدیم از کتابخانه دیجیتال بریتانیا-باز خوانی از

عکس های دیده نشده ایران قدیم از کتابخانه دیجیتال بریتانیا

یکی از خصوصیات خوب غربی‌ها، حفاظت تمام‌عیار از فرهنگشان هست، یکی از جلوه‌های چنین اراده‌ای، حفاظت از اسناد، کتاب‌ها و عکس‌هایشان است. در عصر اینترنت، یکی از کارهای مرسوم آنها دیجیتالی کردن این اسناد، کتاب‌ها و عکس‌ها و آنلاین کردن آنهاست.

این فرهنگ دیجیتالی گاهی به صورت محدود آنلاین می‌شود، و برای دسترسی به آنها باید پول پرداخت. گاهی مثل مورد جدید کتابخانه بریتانیا در کمال تعجب، حدود یک میلیون عکس به صورت رایگان آنلاین می‌شود.

---

چند روز پیش، کتابخانه بریتانیا خبر هیجان‌انگیزی را اعلام کرد، این کتابخانه یک میلیون عکس را در فلیکر به صورت رایگان قرار داد، این عکس‌ها، از کتاب‌های قرن‌های ۱۷، ۱۸ و ۱۹ موجود در کتابخانه اسکن شده‌اند.

البته فناوری و تجهیزات لازم برای اسکن کردن کتاب‌ها را شرکت مایکروسافت در اختیار کتابخانه قرار داده بود.

عکس‌های اسکن شده طیف وسیعی دارند: از نقشه‌ها و نمودارها ، طراحی‌های زیبا، تصاویر کمیک و کارتون‌ها گرفته تا عکس‌های مناظر و تایپوگرافی‌ها.

گرچه عکس‌ها تگ‌گذاری شده‌اند و بر این اساس می‌دانیم که هر یک از عکس‌ها از چه کتابی آمده‌اند، اما هر عکس توضیحات دقیق ندارد. در حال حاضر نقطه ضعف مجموعه عظیم آنلاین‌شده، همین مطلب است.

اما کتابخانه بریتانیا می‌خواهد تا با استفاده از نیرو و دانش کاربران اینترنت، این کار را انجام بدهد.

---

من دیشب متوجه این مجموعه باارزش شدم، اما چیز جالب برای من، پیدا کردن عکس‌های ایران در این مجموعه بود.

با جستجوی بعضی از کلیدواژه‌ها مثل persia – iran – persian – tehran واقعا عکس‌ها و طراحی‌های جالبی پیدا می‌شود.

بعضی از این عکس‌ها را ممکن است قبلا دیده باشیم، اما بعضی از آنها تازگی دارند.

در اینجا من تعدادی از موارد جالب را به اشتراک می‌گذارم.

شما هم اگر در مورد ایران، عکس جالبی پیدا کردید، حتما با ما به اشتراک بگذارید.

- دوچرخه‌سوار برتانیایی در سال‌های انتهایی قرن نوزدهم در تهران!

- بیشتر عکس‌هایی که از زنان در عهد قاجار دیده‌ایم، آنها را فربه، زشت و از ریخت‌افتاده نشان می‌دهند، اما همه زنان ایرانی آن طور نبودند:

– رسانه‌های انگلیسی سالهاست که از نام‌های جعلی برای خلیج فارس استفاده می‌کنند، اما در کتابخانه‌های خودشان، اسناد چیز دیگری می‌گویند!

- میرزا رضای کرمانی، قاتل ناصر الدین شاه قاجار

- موسیقی‌نوازهای ایرانی:

– عکس شاید بی‌نظیری از بازار رشت:

- زن ارمنی و کودکش، عکس زیباست:

- این درویش تهرانی، خوش‌تیپ به نظر می‌رسد!

- تعزیه، میرزا غلام‌حسین در هیئت حضرت عباس

- تکیه دولت:

منابع

http://1pezeshk.com-۱

۲-

ادامه نوشته

شهری شدن شب یلدا-باز خوانی از اعتدال

شهری شدن شب یلدا

آن وقت‌ها روی کرسی پارچه‌یی رنگ به رنگ می‌انداختند و طبقی از تخمه و کشمش و گردو و انار و هندوانه روی آن می‌گذاشتند. همه دور تا دور کرسی می‌نشستند و چشم می‌دوختند به دست بزرگ جمع که حافظ یا شاهنامه‌یی دست گرفته بود و می‌خواست تفالی به آن بزند.

به نوشته اعتماد، همه می‌دانند «یلدا» یا «چله» آخرین شب آذرماه، شب قبل از نخستین روز زمستان و درازترین شب سال است، شب جمع شدن و شب زنده‌داری، شعر‌خوانی و فال گرفتن، شب چره و آجیل و انار و هندوانه‌خوری، خاطره و قصه‌گویی.

تغییر آیین مذهبی به جشن یلدا

می گویند« ایرانیان باستان اساس زندگی‌شان بر کشاورزی و چوپانی قرار داشت، آنها بر اثر گذشت زمان با گردش خورشید و تغییر فصل و بلندی و کوتاهی روز و شب آشنا شدند و کارهای خود را با توجه به آن تنظیم کردند. روشنی، روز، تابش خورشید و اعتدال هوا مظاهر خیر و تاریکی، شب و سرما نمادهای اهریمن شدند. با گذشت زمان که فهمیدند کوتاه‌ترین روزها، آخرین روز پاییز و بلندترین شب‌ها شب اول زمستان است، بلافاصله بعد از این درازترین شب روزها به‌تدریج بلندتر شده و شب‌ها کوتاه‌تر می‌شوند و خورشید هر روز بیشتر در آسمان می‌ماند پس آن را شب یلدا یا شب زایش و تولد خورشید می‌خواندند و برای آن جشن برگزار می‌کردند.»

اما دکتر مرتضی رضوانفر، معاون پژوهشی پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری معتقد است که شب یلدا یا شب چله یک آیین مذهبی بوده است نه جشن. او درباره این مراسم مذهبی ایرانیان باستان می‌گوید: « در آیین میتراییسم و زرتشت اساس جهان مبارزه میان اهورا‌مزدا و اهریمن است. شب یلدا در واقع رویارویی خیر و شر است. در واقع این شب به نوعی نماد این تقابل است. شب و سرما هر دو نماد‌های اهریمنی بودند. ننه‌سرما، چله کوچک و چله بزرگ در فرهنگ ما مظهر شر و پلیدی است از این رو آمدن بهار و عمو نوروز به معنای شکست ننه سرما و بچه‌هایش است.

بر اساس افسانه‌های کهن ایران، چله بزرگ و چله کوچک پسران ننه سرما هستند. چله بزرگ از نخستین روز زمستان به مدت چهل روز آغاز می‌شود در ابتدای حکومت خود به برادر کوچک‌ترش یعنی چله کوچک و نیز مادرش ننه‌سرما قول می‌دهد که زمین و زمان را چنان سرد کند که اسب‌ها در اصطبل یخ بزنند. برادر کوچک او نیز در زمان حکومت بیست روزه‌اش برای نشان دادن غیرت و قدرت خود قول می‌دهد آن چنان سرمایی به پا کند که کره مادیان‌های آبستن در شکم آنها منجمد شوند. اگر دو برادر بتوانند انتظارات مادر خود را برآورده سازند ننه سرما آخر زمستان مهربان می‌شود و هوای لطیف و مطبوعی را به مردم هدیه می‌دهد و گرنه در آخرین روزهای زمستان برف و سرما را برقرار می‌کند که به آن سرمای پیرزن می‌گویند. اگر چه ننه سرما انتظار دارد تا اواسط فروردین ماه حکومت کند اما معمولا تا پانزده اسفند از سه برادر فروردین، اردیبهشت و خرداد شکست می‌خورد و تا سال آینده به همراه پسران خود پنهان می‌شود.»

او می‌گوید: «ایرانیان باستان در شب چله یا شب یلدا که طولانی‌ترین شب سال بوده دور هم جمع شده و تا سحر بیدار می‌ماندند تا پلیدی این شب به آنها آسیبی نرساند و از آنجا که این آیین بر اساس باورها و اعتقادات مذهبی آنان شکل گرفته بود یک حس دینی در آن جاری بود اما رفته رفته سختی زمستان کم شده و این آیین مذهبی به جشن مبدل شده است».

رضوانفر درباره تغییر آیین مذهبی یلدا به جشن شب چله می‌گوید: «ساختار آیین‌ها به‌گونه‌یی است که بر اساس نیاز جامعه به مرور تغییر می‌کنند، یلدا، نوروز، جشن سده و مهرگان با کمرنگ شدن دین و مذهب ایرانیان باستان تغییر کردند. آیین‌ها و باورها تا جایی که کارکرد داشته و مفید هستند، باقی می‌مانند در غیر این صورت مردم خود آن را کنار می‌گذارند، مگر آنکه بتوانند خود را با نیاز روز مردم مطابقت دهند.»

او می‌گوید که «در آیین یلدا نماز و دعا‌هایی که برگرفته از مذهب زرتشت بوده کنار رفته است. نمی‌توان انتظار داشت، مراسم و آیین‌ها هزاران سال بی‌آنکه دستخوش تغییر شوند، همان‌طور میان مردم باقی بمانند. اگر نوروز، یلدا و دیگر مراسم از گذشته هنوز پابرجا مانده‌اند به این دلیل است که نیاز روحی، فرهنگی و مذهبی مردم را پاسخ می‌دهند.»

جمع خانواده و شب چره

«یلدا» یا «چله» که می‌رسید، همه خانه بزرگ فامیل جمع می‌شدند و به انتظار شکست اهریمن شب، تا صبح بیدار می‌ماندند و برای آنکه نحسی این شب را بگیرند، آتشی روشن می‌کردند و سفره‌یی از میوه‌های تازه و خشک پهن می‌کردند. سفره‌یی مقدس که جنبه دینی داشت و همان وقت برای آمدن خورشید و روشنایی دست به دعا می‌شدند. هنوز هم یلدا که می‌رسد سر سفره‌ها و میزها میوه‌های تازه و خشک هست.

دکتر رضوانفر درباره شب چره در شب یلدا این‌طور می‌گوید: « خوردن آجیل مخصوص شب چله، هندوانه به عنوان میوه‌یی مدور که بیرونش سبز و درونش قرمز است، سمبل خورشید محسوب می‌شد، انار و برخی میوه‌های محلی غالبا جنبه نمادی دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند، خوردن این میوه‌ها نوعی برکت خواهی محسوب می‌شد که افراد با خوردن آنها خودشان را نیز مانند آنها برکت خیز می‌کردند و نیروی باروری را در خود افزایش می‌دادند. عده زیادی اعتقاد دارند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند در سراسر چله بزرگ و کوچک یعنی زمستانی که در پیش دارند دچار سرما و بیماری نمی‌شوند.».

تفال به حافظ و قصه‌گویی

شب یلدا رسم بود تفال به حافظ بزنند و حال و هوایشان را در آغاز زمستان بهاری کنند. بعضی‌ها هم شاهنامه‌خوانی می‌کردند، یا خسرو و شیرین گنجوی را می‌خواندند. بعد هم می‌نشستند پای حرف‌های جوانی رفته بزرگ‌ترهایی که تنها خاطراتش برایشان مانده بود. شاید همه اینها زمانی بود که به قول دکتر رضوانفر «جامعه هنوز بر اساس نظام خویشاوندی بود، امنیت اقتصادی و اجتماعی را روابط خویشاوندی تعیین می‌کرد».

نمادهای گمشده در زمان

هر چه می‌گذرد رسم و رسوم شب چله شهری‌تر می‌شود و شب یلدا را انگار طولانی‌تر می‌کنند. دکتر رضوانفر می‌گوید: «ساختار اجتماعی ایران زمانی که از روستایی به شهری تغییر کرد، آیین‌ها و رسم‌ها پراکنده و کمرنگ شدند.»

کرسی‌ها جای خود را به وسایل گرم‌کننده امروزی دادند، طبق‌ها رفتند و جعبه‌ها و بسته‌بندی‌های امروزی آمدند.

معاون پژوهشی پژوهشگاه می‌گوید: «در اکثر شهرها و روستا‌های ایران از کرسی استفاده می‌کردند. کرسی نقشی نمادین و نشانه‌شناختی برای مراسم شب یلدا ایفا می‌کرد ولی امروزه این وسیله نمادین، حذف شده و جایگزین مناسبی هم برای آن ایجاد نشده است. برنامه‌های تلویزیون جای حافظ‌خوانی، شاهنامه‌خوانی و قصه گویی بزرگان خانواده را پر کرده‌اند. قدیم خربزه و هندوانه را از تابستان در انبارهای گندم یا صندوق خانه‌ها و زیرزمین‌ها برای شب یلدا نگهداری می‌کردند. انگور را در جایی خنک به بند آویزان می‌کردند یا همان‌طور که به شاخه بود در کیسه یا کوزه‌های گلی کرده و زیر خاک می‌گذاشتند، این تلاش‌ها برای تهیه وسایل شب یلدا، ارزش مراسم را بیشتر می‌کرد، ولی امروزه به دلیل راحت شدن تهیه مواد، بخشی از ارزش و اهمیت مراسم شب یلدا کمتر شده است. یا برای فرستادن هدایا برای نوعروس، هدایا را درون سینی‌های تزیین شده قرار می‌دادند و توسط افرادی به نام طبق‌کش به خانه عروس می‌فرستادند ولی امروزه به دلیل مسافت‌های طولانی و نیز مدرنیزه شدن جامعه، دیگر کسی برای فرستادن هدایا از طبق‌کش استفاده نمی‌کند. امروزه افراد به جای دیدن یکدیگر یا حتی شنیدن صدای یکدیگر برای تبریک این شب از پیامک استفاده می‌کنند و حتی فرصت شنیدن صدای یکدیگر را از خود می‌گیرند.»

حفاظت از آیین و رسوم

جشن «شب چله»یا «شب یلدا» میان شلوغی شهرها کمرنگ می‌شود، جمع‌ها و شب‌نشینی‌ها کوچک‌تر می‌شود. دغدغه‌ها پررنگ‌تر. رضوانفر معتقد است که حفظ آیین و رسوم برعهده مردم است. آنچه کنوانسیون یونسکو نیز به آن اشاره می‌کند. او می‌گوید: «اگر دولت برای حفظ رسوم اقدام کند جنبه حکومتی پیدا می‌کند.»

مردم در تکاپوی تدارک یلدایی دیگر -از تابناک

مردم در تکاپوی تدارک یلدایی دیگر

امسال هم یلدایی دیگر تجربه خواهد شد.مردم به بهانه ساعتی خوش بودن و گفت و گویی صمیمی در کنار یکدیگر جمع می شوند. انواع آجیل و هندوانه و انار از زینتی های سنتی این شب بیادماندنی است.

تاریخ انتشار: ۳۰ آذر ۱۳۹۲ - ۱۳:۳۳ - 21 December 2013

یلدا؛ جشن تولد خورشید دو نکته درباره دراز ترین شب سال

باطن و سيرت واقعي مردم را در زمان بدبختيشان مي توان شناخت.     

یلدا؛ جشن تولد خورشید دو نکته درباره دراز ترین شب سال

نیاکان ما شب یلدا را به صرف این که بلندترین شب سال است گرامی نمی داشتند بلکه مناسبت این شب زنده داری جدال با تاریکی بوده است تا خورشید طلوع کند و صبح بدمد و جشن بگیرند

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- امشب، یلداست. عید تولد مهر یا میترا و باززاده شدن خورشید. نیاکان ما شب یلدا را به صرف این که بلندترین شب سال است گرامی نمی داشتند بلکه مناسبت این شب زنده داری جدال با تاریکی بوده است تا خورشید طلوع کند و صبح بدمد و جشن بگیرند و البته نوعی نگرانی از آمدن زمستان.

اقتصاد کشاورزی و مشکلاتی که فصل سرما پدید می آورد ذهنیت منفی در برابر زمستان ایجاد کرده بود و با شب زنده داری خود را آماده مقابله با فصل سرما می کردند چندان که نوروز نیز به خاطر پایان این فصل جشن گرفته می شود.

بنا براین شب یلدا نه با شب وتاریکی که با روز و خورشید نسبت دارد و به همین خاطر روز بعد را " خور روز"می نامند. یکی از استنادات کسانی که روح شعر حافظ را احیای آیین مهر و خود شاعر را یک میترایی می دانند بیت مشهور درباره یلداست:

صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید خواه گو که برآید

نکته جالب دیگر درباره یلدا قرابت آن با عید مسیحی است. از ابوریحان بیرونی در " آثار الباقیه" نقل شده که " این شب در مذهب رومیان، عید یلداست و آن میلاد مسیح است و به جاست که مانیز گرامی اش بداریم." البته حق تقدم با یلدای ایرانی است که قطعا قدمت آن بیش از دو هزار سال است و به پیش از میلاد مسیح بازمی گردد و قراین بسیار می توان به دست داد که مبنای میلاد مسیح بر پایه یلدا قرار داده شده است و ایرانیان از آن الگو نگرفته اند که خود پیش تر می زیسته اند.

واژه یلدا خود بر گرفته از زبان سریانی و به معنی " میلاد" است و حتی برخی داستان تولد مسیح در آغل را نیز برپایه درخشش میترا در غار می دانند.

پس یلدا را نه به خاطر شب که به سبب روز بعد گرامی داریم. جشن زایش خورشید در صبح روز بعد:

یلدا شب بلند، شب بی ستارگی
لختی به تن تپید و به هم رفت و درشکست
با خانه می شدیم که گرد سپیده دم
بر بام می نشست...*مبارک.

        

آشنایی با آداب و رسوم مردم کردستان در ˈشه و چله ˈ

شب یلدا در کردستان با نام شه و چله یا شب چله مرسوم است و همچون دیگر آیین ها و سنت های کهن در میان مردم از اهمیت بالایی برخوردار است به طوریکه پیش از فرا رسیدن این شب، شور و هیجان خاصی در میان مردم منطقه ایجاد می شود.
 
به گزارش ایرنا، یکی از ویژگی های اصلی شب یلدا گردهم جمع شدن خانواده ها در کنار هم است به گونه ای که مدت ها قبل از فرا رسیدن این شب معمولا مشخص خواهد شد که خانواده ها بلندترین شب سال را در منزل چه کسی و در کنار چه کسانی بگذرانند و همواره این مهمانی ها بر عهده بزرگ خانواده است.
 
غذای شب چله در اصل دلمه برگ مو و کلم است که امروزه مخلفات دیگری همچون گوشت، فلفل سبز، گوجه، بادمجان و فلفل قزمر نیز به آن اضافه شده است و علاوه بر دلمه بر سر سفره این شب، رب انار، دوغ، ماست، کره محلی و کالک ترش (خربزه ترش) که از چند ماه پیش آماده شده نیز گذاشته می شود.
 
مرسوم است که استفاده از کالک ترش (خربزه ترش) برای هضم بهتر غذای چرب و سنگین شب چله است و خوردن آن پس از غذا موجب می شود تا از میوه ها و تنقلات این شب نیز بتوان استفاده کرد.
 
همچنین از دیگر آداب و رسوم شب چله مردم کردستان این است که در این شب خانواده هایی که از توان مالی لازم برای برگزاری آیین این شب برخوردار نیستند، همسایه ها از غذا و میوه و تنقلات شب چله که تهیه کرده اند آنان را بی نصیب نمی کنند و سهمی را نیز به این خانواده ها اختصاص می دهند.
 
یکی از دیگر از رسم و رسومات مردم کردستان در شب یلدا بردن خوانچه ای متشکل از غذا و تنقلات و میوه و شیرینی شب چله همراه با هدایایی که به نوعی خاص نیز تزیین شده از طرف خانواده ها برای دختران خود است که به تازگی به خانه بخت رفته اند.
 
در این شب که به بلندترین شب سال نیز مشهور است معمولا پس از صرف غذا، مهمانان و اعضای خانواده، در کنار بزرگ خانواده جمع شده و به داستان ها و قصه های قدیمی که نقل می شود گوش فرا داده و به این وسیله شبی به یادماندنی را برای خود رقم می زنند.
 
پس از آن نوبت به خوردن تنقلات و میوه های معمول در این شب می رسد البته در برخی خانواده ها قصه گویی های بزرگ خانواده، بعد از خوردن میوه و تنقلات و یا در حین خوردن نیز خواهد بود.
 
هندوانه یکی از میوه هایی است که باید حتما در شب چله وجود داشته باشد و خوردن آن به نوعی وداع با فصل گرما و پیشوازی از فصل سرما است اما هندوانه شب چله به دلیل اینکه فصل آن سر رسیده معمولا خوب از آب در نمی آید.
 
علاوه بر آن در اعتقادات محلی نیز مرسوم است که خوردن هندوانه شب چله مقاومت بدن در برابر بیماری فصل سرما را افزایش می دهد.
 
ویژگی اصلی شب چله، جمع شدن خانواده ها در کنار هم است و این جمع شدن ها علاوه بر اینکه موجب به جای آوردن صله ارحام می شود موجب رفع کدورت ها در میان خانواده ها نیز شده و یکی از زیباترین آیین ها و سنت های دیرینه و کهن ایرانیان است.
 
یکی دیگر از ویژگی های این آیین دیرینه پیوند نسل جدید با رسوم و آیین های گذشتگان است و همچنین ایجاد شور و شعف و شادی در میان خانواده ها.

          مراسم شب یلدا

یکی از جشن‌ها بسیار کهن و قدیمی ما ایرانیان که در حال حاضر نیز هر ساله توسط مردم در سراسر کشور به طور خاص برگزار می‌شود جشن «شب یلدا» می‌باشد که به خاطر تقارن زمانی با «طولانی‌ترین شب سال» و همچنین «شب اولین روز فصل زمستان» یکی جشن مهم و منحصر به فرد چهار گانه ایرانیان می‌ باشد (از نظر دیگر شاید با سرد‌ترین شب سال نیز تقارن داشته باشد) و
یلدا جشنی ایرانی است که هزاران سال عمر دارد این مراسم هر ساله در اولین شب دی ماه در سراسر کشورایران و در بعضی از کشورهای جهان برگزار می‌شود.

که آیین و مراسم برگزاری این جشن منحصر بفرد می‌باشد. در این شب اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر و یا در منزل بزرگان خانواده گرد هم می‌ آیند و با برگزاری شب‎نشینی این جشن را گرامی می‌دارند (مخصوصا «منزل پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها) همچنین آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص،  هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه آن‌ها جنبه نمادی
دارند و نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. یکی دیگر از رسم های شب یلدا،» فال حافظ گرفتن «و» شاهنامه خوانی «است. اگر رسم‌ها و آیین
های دیگر یلدا را میراثی از فرهنگ چند هزار ساله بدانیم، فال حافظ گرفتن در شب یلدا در سده‌های اخیر به رسم‌های این شب افزوده شده است.

شاهنامه خوانی و قصه گویی پدربزرگ و مادربزرگ دور کرسی برای کوچکتر‌ها نیز از آیین های یلدا است که خاطرات شیرینی برای بزرگسالی آن‌ها فراهم می‌آورد.

شب یلدا پاک‌ترین شب سال از زمانهای خیلی قدیم تا کنون طبق آداب و رسوم موجود در کشورمان ایران؛  مردم برای برگزاری مراسم جشن شب یلدا احترام خاصی قائل هستند زیرا مردم
معتقدند این شب نه تنها بلند‌ترین شب سال بلکه این شب باید از نظر مواد خوارکی نیز یکی از پاک‌ترین و بهداشتی‌ترین شب سال هم باشد. با توجه به اینکه یکی از اصلیترین آیین مراسم برگزاری شب یلدا خوردن تنقلات طبیعی مانند آجیل (یا‌‌ همان میوه‌های خشکبار)؛ شیرینی‌های طبیعی؛ میوه‌های همچون هندوانه؛ انار؛ سیب؛ پرتقال و غیره می‌باشد که همه این خوراکی ‌ها حتی آجیل از مواد طبیعی تهیه شده‌اند پس شاید بتوان گفت شب یلدا یک شب پاک در میان ایرانیان می‌باشد.                                                                                                            یلدا

    

ادامه نوشته

تصاویر مسحورکننده از حیات پنهان جهان

تصاویر مسحورکننده از حیات پنهان جهان

گیاه مثانه‌ای گوشتخوار شناوری که شکار خود را در چند میلی‌ثانیه به تله می‌اندازد، جنین نوعی خفاش سیاه و لاروی پشه در میان تصاویری قرار دارند که در رقابت جالب عکاسی میکروسکوپی BioScapes شرکت کرده‌اند.

(ایسنا)، این تصاویر میکروسکوپی به تمرکز بر روی زیبایی مسحورکننده جهان پرداخته‌اند.

 تصویر تله در حال خمیازه کشیدن یک گیاه گوشتخوار نمونه جالبی از این واقعیت است که چگونه روشهای میکروسکوپی می‌توانند زیبایی پنهان جهان را نمایش دهند.

 این تصویر گیاه گوشتخوار مثانه‌ای که توسط ایگور سیوانوویکس از موسسه پزشکی هیوز، ثبت شده، توانست جایزه اول رقابت Olympus Bioscapes را بدست بیاورد.

 این تصویر هم‌کانونی، از میان بیش از 2100 تصاویر ثبت شده انتخاب و سیوانوویکس موفق به کسب جایزه تجهیزات علمی با ارزش 5000 دلار شد.

 این گیاه گوشتخوار آبزی، شکار خود را تنها پس از چند میلی ثانیه از لمس موهای محرک آن به داخل تله خود کشیده و آن را می‌بلعد.

 پایه‌های موها در مرکز تصویر در داخل ورودی گنبدی شکل قابل مشاهده است.

 سیوانوویکس همچنین توانست جایزه سوم را برای تصویر هنری خود از جلبکهای سبز تک‌سلولی (algae desmids) کسب کند.

 برندگان امسال از پنج قاره و 23 کشور بودند؛ شرکت‌کنندگان بطور کلی از 71 کشور در این رقابت شرکت کرده بودند.

 جایزه دوم رقابت Olympus Bioscape به تصویر خارق‌العاده‌ای از یک جنین خفاش سیاه mastiff اهدا شد که در حال زیرچشمی نگاه کردن از زیر بالهایش است.

 از دیگر تصاویر برجسته، یک موجود آب شیرین موسوم به «پارامسیوم» (Paramecium) بوده که از فیلم ثبت شده توسط رالف گریم از استرالیا گرفته شده است.

 آب اضافی در هر انتهای موجود جمع و منجر به متورم شدن آن و بیرون راندن آب از میان شکافی در غشای سلولی می‌شود.

 تصویر لارو حشره‌ی موی‌بال (Caddisfly) توسط فابریس پارایس از نورماندی فرانسه همچنین موفق به کسب جایزه شد. Sericostoma گونه‌ای از حشرات در آمریکای شمالی و اروپا هستند که لاروی آنها در آب شیرین، شن و ماسه یا سنگ زندگی می‌کند.

 

حشره موی‌بال ماده به ساخت یک لوله متحرک از دانه‌های شن برای حفاظت از بدنش پرداخته و از ضایعات گیاهان و بی‌مهرگان کوچک تغذیه می‌کند.

 تصویر یک لاروی پشه فانتوم که به کرم شیشه‌ای نیز شهرت داشته، جایگاه هفتم را در این رقابت از آن خود کرد.

 ساختمان عضلانی لارو معمولا شفاف و بی‌رنگ بود اما در این تصویر با نورافشانی خاص به شکل مرئی درآمده است.

 در همین حال، تصویری موسوم به «حشرات برادر» به نمایش دو حشره box bugs پرداخته که تنها دو ساعت از عمر آنها گذشته و اندازه آنها سه میلیمتر است.

 تصویر هر نوع دانش زیستی برای ارسال این رقابت آزاد بوده و موارد ارسالی بر اساس دانشی که نشان می‌دادند، زیبایی آنها و نیز تخصص فنی دخیل در ثبت تصاویر، مورد قضاوت قرار می‌گرفتند.

 رقابت سال آینده که در 30 سپتامبر 2014 پایان خواهد یافت،‌ از هم‌اکنون برای ارسال تصاویر باز است.

 شرکت‌کنندگان می‌توانند تا پنج تصویر ثابت، متوالی یا فیلم از موضوعات دانش زیستی را که با هر اندازه بزرگنمایی با استفاده از یک میکروسکوپ نوری ترکیبی ثبت کرده‌اند، ارسال کنند.

تصویر تله در حال خمیازه گیاه گوشتخوار مثانه‌ای ایگور سیوانوویکس، برنده جایزه اول

 

 

 

تصویر جنین خفاش سیاه mastiff از دوریت هکمان، دانشگاه آکسفورد، برنده جایزه دوم

 

 

 

تصویر ترکیبی از جلبکهای سبز تک‌سلولی آب شیرین که رنگ قرمز نمایشگر فلورسانس ذاتی کلروفیل است

 

 

 

تصویر میکروسکوپی از سطح مقطع یک جوانه گل زنبق از اسپایک والکر، برنده جایزه چهارم

 

 

 

تصویر برادران حشره، برنده جایزه ششم

 

 

 

تصویر لاروی پشه فانتوم موسوم به کرم شیشه‌ای، برنده جایزه هفتمی

 

 

 

تصویر سلولهای بنیادی دم موش به رنگ سبز از بارون فوچز، نیویورک، برنده جایزه هشتم

 

 

 

لاروی حشره‌ی موی‌بال از فابریس پارایس، فرانسه، برنده جایزه نهم

 

 

 

تصویری از یک مگس لنگ‌دراز از لوری نایت

 

 

 

تصویر موجود آب شیرین موسوم به پارامسیوم از رالف گریم، استرالیا

 

 

 

تصویر فیبروبلاستهای جنینی موش با نمایش دی‌ان‌ای به رنگ آبی و درون میتوکندری به رنگ سبز

تصاویر تحسین‌برانگیز از درون ماهی‌ها

تصاویر تحسین‌برانگیز از درون ماهی‌ها

یکی از این دو رنگ «آلسین بلو» برای رنگ‌کردن عناصر به شکل آبی تیره و دیگری آلیزارین قرمز (Alizarin Red S) برای تبدیل رنگ بافت‌ها به قرمز سیر بود.این ماهی‌ها در پراکسیدهیدروژن و برای حذف هر گونه رنگدانه تیره سفید می‌شدند.

(ایسنا)، مبتکر خلاق این پروژه، گونه‌های آبزیان را برای واضح‌کردن پوستشان، سفید کرده و سپس برای نمایش اسکلت‌های پیچیده‌ آنها را رنگ کرده است.

 این ماهی‌ها به عنوان بخشی از نمایشگاه «پاک» (Cleared) در ماه مارس و در سیاتل امریکا به نمایش در می‌آیند.

 پروفسور آدام سامرز از دانشگاه واشنگتن و خالق این پروژه، ماهی‌های گوناگون را از چند محل ماهیگیری جمع‌آوری کرد که بسیاری از آنها در طول مطالعات علمی مرده بودند.

 ماهی‌ها در «آزمایشگاه مکانیک زیستی» دانشگاه واشنگتن مورد پردازش قرار گرفتند و هر ماهی با استفاده از دو رنگ ویژه رنگ‌آمیزی شد.

 یکی از این دو رنگ «آلسین بلو» برای رنگ‌کردن عناصر به شکل آبی تیره و دیگری آلیزارین قرمز (Alizarin Red S) برای تبدیل رنگ بافت‌ها به قرمز سیر بود.

 این ماهی‌ها در پراکسیدهیدروژن و برای حذف هر گونه رنگدانه تیره سفید می‌شدند.

 همچنین گوشت این گونه‌ها در یک آنزیم هضم‌کننده به نام «تریپسین» حل شد. این آنزیم پروتئین را حذف می‌کند، اما کلاژنی که استخوان‌ها و پوست را دست‌نخورده باقی می‌گذارد، رها می‌کند.

 برای این که ماهی نامرئی به نظر برسد، هر گونه‌ای در گلیسرین گذاشته شد و پیش از عکسبرداری توسط یک دوربین Canon 5D Mark III در ژست‌های مختلف قرار داده شد. دوربین مجهز به ماکروعدسی‌های 100 میلی‌متری بود.

 پوفسور سامرز گفت: این روش فقط برای گونه‌هایی کارآمد است که ضخامت آن‌ها کمتر از یک سانتی‌متر است و برای انواع ضخیم‌تر مدت زمان بیشتری می‌برد. به طور مثال، پردازش یک ماهی کوچک سه روز طول می‌کشد، در حالی که برای حیوانات بزرگ‌تر چندین ماه زمان لازم است.

تصاویری زیبا از درون ماهی‌ها

 

 

 

تصاویری زیبا از درون ماهی‌ها

 

 

 

تصاویری زیبا از درون ماهی‌ها

 

 

 

تصاویری زیبا از درون ماهی‌ها

 

 

 

تصاویری زیبا از درون ماهی‌ها

 

 

 

تصاویری زیبا از درون ماهی‌ها

10سبزی ضروری و مفید که باید بخورید-از زیست نیوز

10سبزی ضروری و مفید که باید بخورید

سبزیجات از منابع غنی آنتی‌اکسیدان به حساب می‌آیند. خوشبختانه این گیاهان در وعده‌های غذایی ما بسیار دیده می‌شوند. 
به گزارش پارسینه : در اینجا اما به نمونه‌هایی اشاره شده که مصرف بیشتر آنها به سلامت ما کمک بیشتری می‌کند. 

کلم بروکلی 
کلم بروکلی سرشار از آنتی‌اکسیدان‌های ضد سرطان است. یکی از تحقیقات نشان داده است، مردانی که پنج بار یا بیشتر در هفته از این قبیل سبزیجات که بروکلی یکی از آنهاست- می‌خورند، در صورت ابتلا به سرطان مثانه، شانسی ۱۰ درصد بیشتر از مردان در بهبودی دارند. 
 
 
پیاز 
تمامی آنتی‌اکسیدان ضد سرطان پیاز را در صورتیکه آن را خام مصرف کنید به دست خواهید آورد. پختن پیاز در دمای زیاد، فواید ضد سرطان آن در سرطان‌های ریه و پروستات را کاهش می‌دهد. 
 
ذرت 
ذرت را به هر شکلی که مصرف می‌کنید -بلال یا پخته شده-، تنها مراقب باشید که ذرت پخته شده را می‌خورید. یک مطالعه در ژورنال مواد غذایی کشاورزی و شیمی نشان داده است که میزان آنتی‌اکسیدان ِ لوتئین در ذرت پخته شده بیشتر است و هر چه ذرت بیشتر پخته شود، میزان این آنتی‌اکسیدان نیز بیشتر خواهد بود. این آنتی‌اکسیدان، ریسک نابینایی و کم‌بینایی بر اثر کهولت سن را در افراد مسن موثر کاهش می‌دهد. 
 
نخود سبز 
کوچک اما نیرومند! طبق نتیجه یکی از تحقیقات در ژورنال بین‌المللی سرطان مشخص شده که مصرف مقداری از نخود سبز به همراه دیگر حبوبات، ریسک سرطان معده را کاهش می‌دهد. 
 
 
کلم پیچ 
این گیاه سبز با برگ‌های مجعد، سرشار از ویتامین سی است. آنتی اکسیدان آن با کم کردن سطح LDL یا کلسترول بد، منجر به کاهش ریسک بیماریهای قلبی می‌شود. 
 
 
فلفل قرمز 
یک فلفل متوسط، فقط ۳۲ کالری دارد، اما دارای حجم عظیمی از ویتامین سی است که حدود ۱۵۰ درصد از ارزش روزانه توصیه شده را تامین کرده و از گرفتگی شر این که از عوامل اصلی بروز بیماری‌های قلبی است، جلوگیری می‌کند. 
 
 
اسفناج 
اسفناج با کاروتنوئیدها ساخته شده؛ آنتی‌اکسیدان‌هایی که به سلامت چشم‌ها کمک می‌کند و از بروز دژنراسیون ماکولار که باعث نابینایی در افراد مسن می‌شود، جلوگیری می‌کند. پختن سبزیجات کمک می کند لوتئین (کاروتنوئید) بهتر توسط بدن جذب شود. 
 
ماکولار نقطه‌ای زردرنگ در شبکیه چشم است که بیشتری حساسیت به نور را در شبکیه دارد و فساد آن از شایع‌ترین عوامل کوری در افراد مسن است. 
 
 
جوانه یونجه 
این نیروگاه کوچک، منبعی غنی از بتاکارتن است. آنتی‌اکسیدانی است که شما را در برابر سرطان ریه محافظت می‌کند و به ساخت پوست سالم، مو، ناخن‌ها، لثه‌ها، غدد، استخوان‌ها و دندان کمک می‌کند. این گیاه همچنین منبع خوبی از ویتامین ای است، که ممکن است از حملات قلبی جلوگیری نماید. مصرف جوانه یونجه همچنین ریسک مرگ در اثر سرطان مثانه را کاهش می‌دهد. 
 
کلم بروکسل 
آنتی اکسیدان‌های این گیاه به رفع رادیکال‌های آزاد سرطانی کمک می‌کند و با ۸۰ درصد ویتامین سی روزانه خود در نصف لیوان، به مبارزه با بیماری‌های قلبی و آب مروارید می‌رود. 
 
 
چغندر 
سبزیجات از منابع غنی آنتی‌اکسیدان به حساب می‌آیند. خوشبختانه این گیاهان در وعده‌های غذایی ما بسیار دیده می‌شوند. در اینجا اما به نمونه‌هایی اشاره شده که مصرف بیشتر آنها به سلامت ما کمک بیشتری می‌کند.

ویژه "یلدا"-از زیست نیوز

ویژه "یلدا"

تصاویر

برای دانلود کل آلبوم به صورت یکجا از لینک انتهای تصاویر استفاده نمایید

دیدنی های امروز(30آذر 1392)-از زیست نیوز

تصاویر

برای دانلود کل آلبوم به صورت یکجا از لینک انتهای تصاویر استفاده نمایید

محبت فرزند! توانبخشی در دنیای حیوانات-باز خوانی از زیست نیوز

 

 

دارسی؛ مشهورترین جوجه تیغی در دنیای مجازی -باز خوانی از زیست نیوز

دارسی؛ مشهورترین جوجه تیغی در دنیای مجازی

در دنیای مجازی امروز، تصاویر و ویدئوهای سرگرم کننده بسیاری از سگ ها و گربه ها وجود داشته و رقابت برای جلب توجه بسیار دشوار شده است. با این وجود، یک جوجه تیغی کوچک به نام "دارسی" قاعده بازی را تغییر داده است.

 

محمدمهدی حیدرپور ، زیست نیوز - در دنیای مجازی امروز، تصاویر و ویدئوهای سرگرم کننده بسیاری از سگ ها و گربه ها وجود داشته و رقابت برای جلب توجه بسیار دشوار شده است. با این وجود، یک جوجه تیغی کوچک به نام "دارسی" قاعده بازی را تغییر داده است. آغاز روند صعودی افزایش محبوبیت دارسی از سه سال پیش و زمانی که "شوتا تسوکاماتو"، مالک آن، نخستین عکس از حیوان خانگی دوست داشتنی خود را در اینستاگرام قرار داد، آغاز شد. در حال حاضر، وی بیش از 340 هزار فالوئر دارد.

عکس هایی که در ادامه مشاهده می کنید نمونه هایی معمولی از این جوجه تیغی محسوب نشده و تسوکاماتو آنها را به دقت طراحی کرده است. اشیا مختلف مانند فنجان، کفش و شلوار در کنار پس زمینه سفید به ایجاد سبکی منحصر به فرد منجر شده که به نظر می رسد دارسی نیز از آن لذت می برد. این جوجه تیغی بامزه سه ساله بوده و به همراه تسوکاموتو در توکیو، ژاپن ساکن است.

دیدنی های امروز(29آذر 1392)-باز خوانی از زیست نیوز

تصاویر

برای دانلود کل آلبوم به صورت یکجا از لینک انتهای تصاویر استفاده نمایید

معرفی مناطق گردشگری استان اردبیل-باز خوانی از سایت اذر سلام اردبیل

معرفی مناطق گردشگری استان اردبیل

همه چیز درباره اردبیل
آب گرمهای درمانی استان اردبیل
دریاچه های توریستی اردبیل
کوه های استوار استان اردبیل
صنایع دستی و هنرمندی اردبیل
سوغاتی های شهر سبز اردبیل
سایر چشمه های بهشتی اردبیل
از قوتورسویی و شابیل چه می دانید
شهرستان زیبای نیر اردبیل و چشمه های آناستان اردبیل به آب و هوای مدیترانه ای در شمال فلات ایران....تاریخچه: اردبیل بمعنی ایزد خورشید و آرگیستی یعنی مظهر پاکی پارسایی و .....
اردبیل شهر مقدس در ائینه تاریخ با برزگانی چون یاقوت حموی ،فردوسی، کیخسرو
زبان و نژادهای اردبیل در گذر تاریخ کهن
دشت آفتاب گیر آران یعنی پیله سوار
 

قدیمی ترین مدرسه اردبیل در اسناد جدید کشف شد+تصویر-از اذر سلام

نصرالسلطنه اولین مدرسه تاسیس شده در اردبیل؛

قدیمی ترین مدرسه اردبیل در اسناد جدید کشف شد+تصویر

آذرسلام: قدیمی ترین مدرسه اردبیل با نام نصریه در زمان قاجار و به دست سپه دار محمد ولی خان تنکابنی مشهور به نصرالسلطنه تاسیس شد.

به گزارش پایگاه خبری آذرسلام،تصاویر قیمی ترین مدارس اردبیل که نصرالسلطنه، تدین و عدالت از جمله آنهاست جمع اوری تصاویر واسناد قدیمی مربوط به تاریخ آموزش و پرورش استان اردبیل کشف شد.

/انتهای پیام

 

تصاویر بیشتر برای مطلب: 

رودخانه یخ زده بالیقلو چای اردبیل -شهر اردبیل در روز برفی زمستان 1392 -بازخوانی از سایت آذر سلام

رودخانه یخ زده بالیقلو چای اردبیل

روخانه یخ زده بالیقلو چای که از وسط شهر عبور می کند

شهر اردبیل در روز برفی

تصاویر از خبرنگار آذرسلام/

زمستانسال 1392 اردبیل به روایت تصویر-از سایت ۀذر سلام

زمستان اردبیل به روایت تصویر

علاوه بر یخ زدن رودخانه ها از شدت سرمای زمستان اردبیل دریاچه نمکی و شور اردبیل «شورابیل» هم یخ می زند.

منبع:اذرسلام اردبیل
http://www.azarsalam.ir/report/6308

اولین مدرسه اردبیل در دوره قاجار تاسیس شد-ازشبکه اطلاع رسانی دانا

ا

مؤلف کتاب تاریخ 108 ساله آموزش و پرورش استان اردبیل؛ اولین مدرسه اردبیل در دوره قاجار تاسیس شد محمد اصغر کلاسر گفت: بیش از 800 قطعه عکس و 600 سند تاریخی در این کتاب چاپ شده است.

به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا،به نقل از سبلانه،محمد اصغر کلاسر که از مؤلفین کتاب 2جلدی تاریخ 108 ساله آموزش و پرورش استان اردبیل است می گوید: نزدیک 800 قطعه عکس و 600 سند از این تحقیق حاصل آمده است و در لابلای این عکس ها عکس قدیمی ترین و اولین مدرسه نصریه اردبیل به دست امده است.

وی توضیح داد: کتاب تاریخ آموزش و پرورش استان اردبیل که طی چند سال اخیر توسط مدیر موسسه مطالعات و تدوین تاریخ اردبیل جمع آوری و مدارک قدیمی و مطالب مربوط به تاریخ آموزش پرورش اردبیل را گرد آوری شده است.

  کتاب دو جلدی تاریخ آموزش و پرورش استان اردبیل که جلد اول آن درمورد پیشگامان، مکتب داران مکتب خانه ها و موسسین مدارس قدیمی، شرح مدارس، مکتب خانه، شرح حال موسسین، بانیان مدارس و مکتب خانه های استان اردبیل است.

اصغری کلاسر عنوان کرد در بخش دیگری از این کتاب به مکتب خانه های قدیمی اردبیل، خلخال، مغان، مشگین، پارس آباد، نمین ،نیر و سرعین و همچنین مدارس اولیه به سبک جدید که در سال 1284 توسط محمدولی خان تنکابنی سپهدار(نصرالسلطنه) حاکم وقت اردبیل با عنوان مدرسه نصریه در اردبیل تأسیس شد پرداخته شده که بعد از آنها مدارس دیگری مانند جعفریه،رشدیه، تدین، شرافت ،رفعت، صداقت ،معرفت ،مهر در اردبیل تأسیس شده است و در دیگر شهرها و نواحی و مناطق مانند نمین و خلخال، مغان و مشگین شهر مدارس های متعددی دایر شده است.

در جلد اول این کتاب به مدارس قدیمی اردبیل مانند دبیرستان صفوی و مدارس دولتی، و مدارس قدمی خلخال، نمین، سرعین و هیر اشاره شده است.

در جلد دوم این کتاب به مکتب خانه های قدیمی و مکتب داران و بانیان مدارس شهرهای مشگین شهر، مغان، پارس آباد، اصلاندوز، انگوت، خورش رستم، لاهرود اشاره رفته است.

مؤلف تاریخ 108 ساله آموزش و پرورش استان اردبیل طی گفتگو با آذرسلام گفت: در مبحث دیگر این کتاب در مورد مدارس طلاب دینی اردبیل مانند؛ مدرسه علمیه صالحیه، مدرسه ملا ابراهیم، مدرسه حوزه علمیه میرزا علی اکبر مرحوم و همچنین نقش فرهنگیان و دانش آموزان در انقلاب اسلامی و نقش معلمان در جنگ تحمیلی و شرح حال معلمان شهید استان اردبیل و خیرین مدرسه ساز استاناشاره شده است.

وی گفت: این کتاب با تصاویر، اسناد قدیمی از مکتب خانه ها، مکتب داران، بانیان مکتب خانه و عکس قدیمی ترین مدرسه نصریه اردبیل در سال 1284، مدرسه هدایت در سال 1300، مدرسه تدین در سال 1311 و سایر مدارس قدیمی همچنین دست نوشته ها و کارت های ورود به جلسه امتحان و کارنامه تحصیلی  آن زمان مزین شده است.

  نویسنده این کتاب در پایان گفتگو با خبرنگار آذرسلام گفت: تالیف کتاب 2سال طول کشید و علت نگارش آن خلع جایگاه آموزش و پرورش استان اردبیل در گذر تاریخ بود و به همین جهت به نگارش آن اقدام شد علاوه براین 2 کتاب با عنوان«کلاسر در گذر زمان» و « کلاسر نگین عشایر و شاهسون و تاریخ تشکیل طوایف در گرمی، شاهرود، مغان، فولادلو، ویلکیج» قبلا تالیف به چاپ رسده است.

  آذرسلام

نمونه های کوچک تر!(4) -باز خوانی از زیست نیوز

نمونه های کوچک تر!(4)

 

نمونه های کوچک تر!(3)-از زیست نیوز

نمونه های کوچک تر!(3)

 

 

نمونه های کوچک تر!(2)-منبع: زیست نیوز

نمونه های کوچک تر!(2)

  

نمونه های کوچک تر!(1)-منبع: زیست نیوز

نمونه های کوچک تر!(1)

 

دیدنی های امروز(28آذر 1392)-باز خوانی از زیست نیوز

تصاویر

برای دانلود کل آلبوم به صورت یکجا از لینک انتهای تصاویر استفاده نمایید

دیدنی های امروز(27آذر 1392)-باز خوانی از زیست نیوز

تصاویر

برای دانلود کل آلبوم به صورت یکجا از لینک انتهای تصاویر استفاده نمایید

دنیای حیوانات -بازخوانی از زیست نیوز

تصاویر

برای دانلود کل آلبوم به صورت یکجا از لینک انتهای تصاویر استفاده نمایید

آثار آبرنگهای نقش شهری بر آب -از تابناک

آثار آبرنگهای نقش شهری بر آب

نمایشگاه گروهی نقاشی آبرنگ با عنوان "نقش شهری بر آب" با ارائه نقاشی هایی از محمود نیستانی،لیلا افشار،محبوبه رجب زاده ، مریم نیت خیر و.... در برج میلاد تهران برقرار می باشد.

توجه! برای احترام به حقوق پدیدآورندگان، تصاویر با کیفیت پایین نمایش داده شده است

مریم نیّت خیر - کوچه های تهران

محمود نیستانی - میدان حر

محمود نیستانی - حوض نقاشی

محمود نیستانی - میدان آزادی

لیلا افشار پژوه - شمس العماره

لیلا افشار پژوه - پارک

سهیلا الله قلی - پارک ملت

شادی ساکت - غروب تهران

مهشید قربانعلی - پاییز تهران

صوفی بروجردی - دربند

سمیه قربانعلی نژاد - کوچه برفی

محبوبه رجب زاده - کوچه

محبوبه رجب زاده - امام زاده صالح

محمود نیستانی - شب تهران

تلاش های باور نکردنی برای جمع آوری انگور -هز سایت روز گارنو

تلاش های باور نکردنی برای جمع آوری انگور

کشاورزان اسپانیایی برای جمع آوری این انگورهای خوشمزه و گران قیمت مسیر سختی را طی می کنند.