عکس‌های رنگی از مراسم «سلام نوروزی» ناصرالدین‌شاه

در اینجا عکس‌هایی با کیفیت از مراسم سلام نوروزی در دوران ناصرالدین‌شاه را ملاحظه خواهید کرد. (اصل عکس‌ها سیاه سفید هستند و با استفاده از نرم‌افزار به صورت رنگی درآمده‌اند).

• خرداد ۱۴۰۲ - ۱۱:۵۴

فرادید| در دوران حکومت چهار پادشاه نخست سلسلۀ قاجار، به تدریج مراسم «سلام نوروزی» گستردگی و شکوه بیشتری پیدا کرد و آیین‌ها و مناسک آن جزئیات بیشتری یافتند؛ جزئیاتی که اجرای آن‌ها با دقت و اهتمام ویژه‌ای دنبال می‌شد.

به گزارش فرادید؛ در مراسم سلام، درباریان، فرماندهان نظامی، سفرای خارجی و در برخی موارد (خصوصا در زمان فتحعلی‌شاه) عده‌ای از مردم عادی حضور می‌یافتند و مطابق با رسومات دقیق نسبت به شاه ادای احترام کرده و نوروز را تبریک می‌گفتند.

این مراسم در دوران ناصرالدین‌شاه به اوج رونق و شکوه خودش رسیده بود. در این زمان جایگاه مخصوص هر چیزی به دقت از قبل معین شده بود؛ از محل قرار گرفتن قلیان مخصوص شاه گرفته تا جایگاه ایستادن درباریان در حیاط کاخ.

در اینجا عکس‌هایی با کیفیت از مراسم سلام در دوران ناصرالدین‌شاه قاجار را ملاحظه خواهید کرد. این عکس‌ها را به احتمال زیاد آنتوان سوروگین عکاس معروف دوران قاجار ثبت کرده است.

در عکس اول شخصی که جلو آمده و در حال عرض احترام و تبریک است عبدالوهاب نظام‌الملک است که نوۀ میرزا آقاخان نوری بود و مدتی منصب وزیر لشکر را در اختیار داشت. در پس‌زمینۀ تصویر، در کنار درخت، تصویر کامران میرزا (با لباس سفید و شمشیر) و عزیزالسلطان ملقب به ملیجک دوم (نوجوانی که پشت سر کامران میرزا ایستاده) را می‌توان تشخیص داد.

در عکس دوم، تصویر خود ناصرالدین شاه را می‌توان دید که بر روی تخت مرمر جلوس کرده و در حالی که دارد عینک خود را روی صورتش جا به جا می‌کند، به شخصی که در حال عرض تبریک است خیره شده. جمعیتی که در سمت چپ تصویر ایستاده‌اند ظاهرا بیشتر از خود مراسم توجهشان به عکاس جلب شده است.

در عکس سوم شخصی که در میانۀ تصویر و پشت به درخت ایستاده کامران میرزا پسر ناصرالدین‌شاه است که ظاهرا به خاطر شدت تابش آفتاب یک چشمش را تقریبا بسته و با چشم دیگر همچنان مراسم را دنبال می‌کند! در سمت راست او نیز نظام‌الملک ایستاده است.

عکس چهارم نمایی کلی از مراسم را نشان می‌دهد؛ شاه در انتهای تصویر دیده می‌شود؛ یکی از درباریان در مقابل او ایستاده و سایرین در راست و چپ حیاط کاخ صف کشیده‌اند.

=======================================================================================

ناصرالدین شاه، جواهرات و کیسه‌های پول؛ ۲ عکسِ کمتر دیده‌شده

در اینجا دو عکس کمتر دیده شده از ناصرالدین شاه قاجار را ملاحظه می‌کنید که او را در حال بررسی امورات مربوط به خزانۀ شاهی نشان می‌دهند. (اصل عکس‌ها سیاه و سفید هستند و عکس نمایه با استفاده از نرم‌افزار به صورت رنگی درآمده است).

• اردیبهشت ۱۴۰۲ - ۱۳:۱۰

فرادید| علاقۀ ناصرالدین شاه قاجار به عکاسی باعث شده بود که او علاوه بر وارد کردن لوازم این هنر نوظهور به ایران، خودش هم سوژۀ عکس‌های زیادی باشد. این عکس‌ها فعالیت‌های مختلف ناصرالدین‌شاه را از مهمانی و شکار گرفته تا رسیدگی به امورات حکومتی به ما نشان می‌دهند.

به گزارش فرادید؛ در اینجا دو مورد از عکس‌هایی را خواهید دید که شاه قاجار را در حال نظارت و رسیدگی به امورات خزانۀ شاهی نشان می‌دهند. هر دوی این عکس‌ها را آنتوان سوروگین معروف به آنتوان خان، عکاس معروف دوران قاجار گرفته است.

عکس اول مربوط به اردیبهشت ماه سال ۱۲۶۹ شمسی است، یعنی ۱۳۳ سال قبل. در آن ماه، مبلغ ۵۷ هزار تومان از دارایی‌های حکومتی، گردآوری شده و به خزانۀ سلطنتی فرستاده شده بود. در این تصویر شاهد تحویل گرفتن کیسه‌های پول توسط ماموران خزانه‌داری هستیم، درحالیکه خود شاه هم روی صندلی نشسته و بر کار آنان نظارت دارد.

جالب است که شاه در همین حال هم از تفریح غافل نبوده و یکی از خدمتکاران در حضور او در حال باد زدن منقل و طبخ خوراکی دیده می‌شود. نکتۀ جالب دیگری که در تصویر می‌بینیم، عینکی است که شاه آن را روی کلاهش قرار داده است.

غیر از خود شاه، چهره‌های دیگری هم در این تصویر قابل تشخیص هستند. برای مثال، نفر اول از سمت راست میرزا محمد خان گروسی معروف به «ملیجک» است و نفر سوم که عصا در دست دارد آقا علی آشتیانی ملقب به «امین حضور» است که محله‌ای در تهران هنوز به نام او شناخته می‌شود.

عکس دوم در تالار سلام در کاخ گلستان گرفته شده است. برخی از مهمترین جواهرات ایران مثل تخت طاووس و تاج کیانی در این تالار نگه‌داری می‌شدند. این تالار به دلیل اینکه محل رسمی پذیرایی شاه از مهمانانش بود، به تالار سلام شهرت یافته بود.

در این عکس ناصرالدین‌شاه به همراه جمعی از درباریان در حال بررسی تعدادی از جواهرات و اشیاء مرصع و قیمتی خزانۀ سلطنتی است. خود شاه در سمت چپ تصویر بر روی صندلی نشسته و به نظر می‌رسد که عینکش را هم برای بررسی دقیق‌تر اشیاء بر چشم زده است.

===================================================================================

عکس یادگاری دیده نشده و جالب ناصرالدین شاه با مجسمه باشکوه اش

عکس یادگاری ناصرالدین شاه و دربارش با مجسمه باشکوه شاه قاجاری توسط آنتوان سوریوگین به ثبت رسیده است. اما تاریخ و مکان ثبت تصویر مشخص نیست.

• خرداد ۱۴۰۲ - ۱۴:۱۴

فرادید| برخی تاریخ نگاران معتقدند که عکس یادگاری ناصرالدین شاه با مجسمه اش در کارخانه اسلحه سازی قاجاری و موقعیت فعلی متروی امام خمینی (ره) تهران ثبت شده است.

=======================================================================================

بادمجان دور قاب چین‌ ها؛ چاپلوس های دربار ناصرالدین شاه که لکه ننگ تاریخ شدند!

برخی درباریان روی زمین می‌نشستند و بادمجان پوست می‌کندند و یا بادمجان‌های سرخ شده را دورتادور قاب پلو یا بشقاب‌های خورش می‌چیدند.

• 27خرداد ۱۴۰۲ - ۰۸:۴۵

فرادید| ضرب المثل مشهور «بادمجان دور قاب چین» یکی از اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های پر کاربرد زبان فارسی است که امروزه در گویش مردم بسیار به کار می‌رود. این ضرب‌المثل زمانی کاربرد دارد که شخص درحال چاپلوسی یا تملق بیجا از دیگری است تا او متوجه شود و امتیازاتی را برایش در نظر بگیرد. این ضرب‌المثل مانند همه ضرب‌المثل‌ها داستان تاریخی جالب و شندینی دارد که در ادامه این مطلب می‌خوانیم، پس با ما همراه باشید.

به گزارش فرادید، در زمان قاجار و به‌خصوص دوران سلطنت ناصرالدین شاه، درباریان و افراد بانفوذ در دربار برای کسب منافع بیشتر سعی می‌کردند تا جایی که ممکن است و با هرکاری که می‌توانند خود را به شاه و خاندان سلطنتی نزدیک کنند و نظر مثبت قبله عالم را به خود جلب کنند. آنها در این مسیر از هیچ کاری اجتناب نمی‌کردند و سعی داشتند از هم سبقت بگیرند.

گاه پیش می‌آمد که پادشاه چند روزی را برای شکار یا کنترل اوضاع در زمان جنگ، بیرون از شهر اردو می‌زد و به این ترتیب چادرهای بزرگی برپا می‌شد. یکی از مهمترین چادرها، چادر مخصوص آشپزخانه بود که سرآشپزهای دربار در آن مشغول پخت و پز و تهیه غذای شاه و اطرافیان بودند. در این میان درباریانی که می‌خواستند توجه شاه را جلب کنند، به چادر آشپزها می‌رفتند.

آنها روی زمین می‌نشستند و بادمجان پوست می‌کندند و یا بادمجان‌های سرخ شده را دورتادور قاب پلو یا بشقاب‌های خورش می‌چیدند. آنها مخصوصا زمانی به این کار می‌پرداختند که مطمئن بودند شاه درحال پیاده روی در اردوگاه است و حتما از جلوی چادر آشپزخانه رد می‌شود و آنها را می‌بیند که درحال کمک به آشپزها بودند. بنابراین اصطلاح بادمجان دور قاب چیدن کم کم شکل گرفت و از میان آشپزخانه شاه و دربار به زبان مردم کوچه و بازار رسید.

از آن به بعد مردم درباره هرکسی که مشغول چاپلوسی و تملق بود، اصطلاح بادمجان دور قاب چین را به کار می‌بردند و می‌گفتند که فلانی بادمجان دور قاب چین است