.jpeg)
آیا «مغز» میتواند هزاران سال دوام بیاورد؟=از فرادید
آیا «مغز» میتواند هزاران سال دوام بیاورد؟
یافته های جدید نشان میدهد مغز انسان به طرز شگفتانگیزی در برابر تجزیه شدن مقاوم است، چیزی که در تضاد شدید با نظریههای قبلی است.
خبر :۱۸۱۸۵۴۱۲ فروردین ۱۴۰۳ - ۰۹:۲۹
فرادید| مطالعهای که الکساندرا مورتون هیوارد، انسانشناس پزشکی قانونی و تیمش از دانشگاه آکسفورد انجام دادند، نشان داده که مغز انسان به طرز شگفتانگیزی در برابر تجزیه شدن مقاوم است و بر خلاف نظریههای قبلی، میتواند بسیار بهتر از چیزی که قبلاً تصور میشد در گذر زمان دوام بیاورد.
به گزارش فرادید، محققان از باستانشناسان سراسر جهان برای این پروژهی تحقیقاتی پرس و جو کردند و نتیجه کار، یک آرشیو جهانی از گزارشاتی شد که بر اساس آنها، ۴۴۰۰ مغز انسان در حالت سالم و تجزیهنشده کشف شده است.
این مغزها که در محیطهای مختلف یافت شدند، از زمینهای یخی قطب شمال گرفته تا بیابانهای خشک مصر باستان، این تصور را به چالش میکشند که: «مغز نخستین عضوی است که تجزیه میشود».
مغز معمولاً یکی از نخستین اندامهایی است که پس از مرگ تجزیه میشود. بنابراین، بر اساس این تصور، کشف مغزهای تجزیهنشده، موردی بسیار بینظیر و نادر است، به ویژه در غیاب سایر بافتهای نرم. با این حال، تحقیقات اخیر این تصورات را به چالش کشیده و نشان داده که شمار مغزهای تجزیهنشده به لطف شرایطی که جلوی پوسیدگی را میگیرند، بسیار بیشتر از تصورات قبلی است.
مورتون هیوارد میگوید این مغزهای باستانی منبعی دستنخورده از اطلاعات در مورد گذشته هستند.
مغزهای تجزیهنشده در شرایط مختلف، بافتهای متنوعی دارند، از شکننده و خشک گرفته تا نرم و اسفنجی. با کمال تعجب، بخش قابلتوجهی از این مغزها در بدنهایی یافت شدند که هیچ بافت نرم دیگری در آنها باقی نمانده بود و این یک پدیدهی غیرعادی در حوزه اکتشافات باستانشناسی است.
الکساندرا مورتون هیوارد محقق بقایای یک مغز ۲۰۰ساله را نشان میدهد که در محلول فرمالین حفظ شده است
مورتون هیوارد توضیح میدهد: «مغز معمولاً بلافاصله مایع میشود. اما من گاهیاوقات موارد کالبدشکافی داشتم که در آنها، بدن باز شده اما مغز هنوز کامل بوده، مانند ژلهای در جمجمه. وقتی به جستجوی سوابق باستانشناسی رفتم، از یافتن نمونههای زیادی از مغزهای تجزیهنشده شگفتزده شدم. در نهایت مواردی پیدا کردم که به ۱۲۰۰۰ سال قبل برمیگشتند، از همه قارهها به جز قطب جنوب. با این حال هیچکس درباره این موضوع تحقیق نکرده است.»
«من فکر میکنم نکته جالب در مورد این تحقیق اینست که هرچند میدانیم مغز میتواند به سرعت مایع شود اما به وضوح در برخی شرایط و در مقیاسهای زمانی فوقالعاده طولانی، میتواند سالم بماند و تجزیه نشود. بنابراین، استدلال من اینست که ما باید درباره حفظ بافت نرم عمیقتر فکر کنیم.»
کمتر از ۱ درصد این آرشیو جمعآوریشده در حال حاضر تحت بررسی است، اما حجم عظیم این مغزهای تجزیه نشده، فرصتهای تحقیقاتی جدیدی را ایجاد کرده است.
در حال حاضر، عواملی مانند یخزدگی، آفتابدیدگی و کم آب شدن که به تجزیه نشدن این مغزها کمک کردند، به دقت بررسی میشوند، اما چیزی که سبب شده سایر اندامهای بدن جز مغز تجزیه شوند، هنوز یک معماست. شاید رمز آن در ترکیب شیمیایی متمایز مغز باشد، به ویژه نسبت متعادل پروتئینها به لیپیدها که ممکن است با عوامل محیطی مانند فلزات تعامل داشته و در نتیجه حفظ شوند.
تکههای مغز فردی که حدود ۲۰۰ سال پیش در یک گورستان ویکتوریایی (بریتانیا) دفن شده بود. مغز این فرد، تنها بافت نرمی بود که به طور کامل تجزیه نشده بود.
بنابراین، تحقیقات در حال انجام مورتون هیوارد نشاندهنده یک «آرشیو دستنخورده» است که میتواند تکامل انسان و درک وضعیت سلامت و بیماریهای باستانی را روشن کند. این تحقیق حتی میتواند در مورد شرایط تخریبکننده عصبی که امروزه بر افراد اثر میگذارد، مانند آلزایمر و سایر اشکال زوال عقل، اطلاعاتی به ما بدهد.
مورتون-هیوارد میگوید: «مغزهای باستانی اطلاعات دیرینزیستی جدید و منحصر به فردی در خود دارند. این تحقیق میتواند درک ما از رشد و اختلالات عصبی را متحول کند و ما را با سلامت و سبک زندگی اجدادمان آشنا کند.»
مترجم: زهرا ذوالقدر
آیا زمان دور انداختن «مسواک» فرا رسیده است؟
وقتی دانشمندان این روش را روی موشها آزمایش کردند، دندانهای آن موشها تمیزتر از بیشتر انسانها شد؛ با اینکه آنها اصلا مسواک نزده بودند!
کد خبر :۱۸۴۶۱۴۰۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۰:۳۰
فرادید| لبخند همیشه زیباست و هیچ چیز مانند دندانهای سالم و سفید اعتماد به نفس را بالا نمیبرد. اما متأسفانه، دندانهای ما به ندرت هم سالم هستند و هم سفید! مسواک زدن لکههای عمیق را از بین نمیبرد و راهکارهای سفید کردن دندانها هم میتواند مینای دندان را دچار فرسایش کند و خطر ایجاد حفرهها و از قضا تغییر رنگ را افزایش دهد.
به گزارش فرادید، خوشبختانه، در مطالعهی اخیری که در مجله علمی «ACS Applied Materials & Interfaces» منتشر شد، یک درمان جدید نانوذرهای گزارش شده که دندانها را بدون آسیب رساندن به آنها سفید میکند و با از بین بردن باکتریهای حفرهساز از آنها محافظت میکند.
چرخه بدخیم پوسیدگی و تغییر رنگ دندان
سال ۲۰۱۹، «موسسه سنجش و ارزیابی سلامت» جامعترین مطالعه جهانی سلامت را منتشر کرد. در این مطالعه محققان ۲۸۶ علت مرگ، ۳۶۹ بیماری و جراحت و ۸۷ عامل خطر را در ۲۰۴ کشور و منطقه تجزیه و تحلیل کردند. بر اساس این مطالعه، شایعترین وضعیت از دست دادن سلامتی، پوسیدگی دندان است؛ فرسایش دندان که معمولاً به واسطه پلاکهای چسبنده و اسیدی باکتری ایجاد میشود.
نخستین قدم برای جلوگیری از پوسیدگی دندان، از بین بردن این پلاکهای اسیدی است. مسواک زدن شروع خوبی است، اما نمیتواند تمام باکتریها را از بین ببرد. در نهایت پلاک فوقچسبنده دندانهای شما را میپوشاند که برداشتن آن کار متخصص است.
متأسفانه همه افراد به متخصص دسترسی ندارند. بنابراین، محققان همیشه در جستجوی درمانهایی برای مقابله با این پلاکهای سرسخت هستند. مشکل چنین درمانهایی، عوارض جانبی آنهاست، از جمله تغییر رنگ دندانها پس از استفاده طولانی مدت. این لکهها با روشهای سفیدکنندگی بالینی با استفاده از نور آبی با شدت بالا و پراکسید هیدروژن پاک میشوند. اما نور آبی میتواند به پوست و چشم آسیب برساند و قدرت بالای ضدلک پراکسید هیدروژن نیز سبب فرسایش شدید دندان میشود.
به بیان دیگر، ترکیباتی که باکتریهای پلاکساز را از بین میبرند، میتوانند دندانها را لکهدار کنند و درمانهایی که لکهها را از بین میبرند، میتوانند به سطح دندان آسیب برسانند و به باکتریها اجازه دهند راحتتر بچسبند. این چرخه بدخیم پوسیدگی و تغییر رنگ دندان است.
جایگزینی خمیر دندان با هیدروژل نانوزیمی
چند سال پیش، مهندسان زیستبهداشت دهان و دندان شروع به بررسی امکان از بین بردن پلاکها با نانوذرات اکسید آهن کردند. یک ماده زیستپزشکی؛ اکسی کلرید بیسموت (Bi12O17Cl2) امیدوارکننده بود. دانشمندان دریافتند که میتوانند به طور دقیق فعال شدن آن را با استفاده از نور سبز به جای نور آبی کنترل کنند. این ماده پس از فعال شدن، میتواند دندانها را سفید کند و پلاکها را از بین ببرد. اما متأسفانه، به اندازه کافی به دندان نمیچسبد تا مؤثر واقع شود.
شائولِی وانگ و همکارانش در دانشگاه نانچانگ به دنبال راهی بودند تا نانوذرات اکسی کلرید بیسموت را مدت طولانیتری روی دندان بچسبانند. راهحل آنها افزودن یک نانوذره دیگر بود. اکسید مس (Cu2O) خواص ضد باکتریایی با طیف وسیعی دارد، با نور سبز فعال میشود و وقتی با بیسموت اکسی کلرید و کلسیم مخلوط شود، یک هیدروژل تشکیل میدهد.
وانگ و همکارانش فرض کردند بکاربردن هیدروژلی از نانوذرات روی دندان، لکهها و پلاکها را از بین میبرد
هیدروژل نانو ذرات، دندانها را سفید کرده و پلاکها را از بین میبرد
تیم تحقیق این ماده را روی دندانهای آغشته به مخلوط قهوه، چای، آب زغالاخته و سس سویا به مدت ۱۵ روز آزمایش کرد تا رنگ طبیعی دندانها را شبیهسازی کند. سپس دندانها با هیدروژل پوشانده شدند و روزانه به مدت ۱ ساعت در معرض نور سبز قرار گرفتند. با ادامه این درمان، دندانها با گذشت زمان درخشانتر شدند. افزون بر این، هیچ آسیبی به مینای دندان وارد نشد و ۹۴ درصد از باکتریهای موجود در بیوفیلمها (زیستلایهها) از بین رفتند.
عکسهایی از دندانهای انسان که با کنترل درمان شدند، محلول پایه هیدروژل بدون نانوذرات (SA؛ آلژینات سدیم) و هیدروژل (BC-SA) تحت درمان با نور سبز به ترتیب برای ۰.۱، ۲ و ۳ روز
برای ما، تمیز کردن دندانها در ظرف کشت میکرب و قرار دادن آنها در معرض نور سبز به مدت یک ساعت در روز، عملی نیست. بنابراین تیم تحقیق از موشهایی استفاده کرد که دهانشان به باکتریهای حفرهساز آغشته شده بود تا مشخص شود آیا این درمان روی دندانهای یک ارگانیسم زنده موثر است یا خیر. هیدروژل روی سطح دندان اعمال شد و روزانه با دو بار استفاده به مدت پنج دقیقه درمان شد. پس از ۳۰ روز، سطح پلاک دندان پس از درمان به طور قابلتوجهی کوچکتر شد و تنها ۹ درصد از کل سطح دندان را تشکیل میداد.
در انسان، اگر ناحیه پلاک کمتر از ۲۰ درصد دندان را تشکیل دهد، مهارشده در نظر گرفته میشود. علاوه بر این، هیدروژل فعالشده با نور سبز به نحو موثر از ایجاد حفرههای متوسط و عمیق روی سطح دندانهای حیوان جلوگیری کرد (به رغمعدم مسواک زدن).
محققان به این نتیجه رسیدند که درمان بدون مسواک آنها از ایجاد حفره جلوگیری میکند و دندانها را سفید میکند. با این حال، این مطالعه هنوز کمبودهایی دارد. برای مثال، چسبناکی BC-SA را میتوان بهبود بخشید و پایداری طولانیمدت BC-SA نیاز به کاوش تجربی بیشتری دارد. در مجموع، این یافته یک گام امیدوارکننده جهت بهبود سلامت دهان و دندان است.
مترجم: زهرا ذوالقدر
بلاهایی که دندان پوسیده بر سر بدنتان میآورد
پوسیدگی دندان شاید در نگاه اول یک مشکل عادی در دهان باشد اما لازم به ذکر است که این مشکل در بلند مدت میتواند منجر به عوارض وحشتناکی در بدن شود.
کد خبر :۱۴۶۵۳۰۲۱ مرداد ۱۴۰۲ - ۱۳:۴۵
بسیار مهم است که به طور متناوب به دندانپزشک مراجعه کنید تا از سلامت کلی بدنتان مطمئن شوید. در این بخش برخی از مشکلات رایج و جدی ناشی از سلامت دهان و دندان وجود دارد که خواهیم گفت.
پوسیدگی دندان شاید در نگاه اول یک مشکل عادی در دهان باشد اما لازم به ذکر است که این مشکل در بلند مدت میتواند منجر به عوارض وحشتناکی در بدن شود.
بهداشت دهان و دندان، یکی از مهمترین اقدامات برای داشتن دهان، دندانها و لثه سالم است؛ از آنجا که دهان یک ورودی اولیه در بدن است، بهداشت ضعیف دهان و دندان میتواند تاثیر منفی بر روی کل بدن بگذارد.
دندانهای که درد دارند، لثههایی که خونریزی میکنند و نفسهایی که بوی بدی میدهند، همگی نشانهی بهداشت دهان و دندان ضعیف است. باکتریها میتوانند به راحتی از دهان وارد جریان خون شوند و باعث ایجاد عفونت و التهاب میشود.
بسیار مهم است که به طور متناوب به دندانپزشک مراجعه کنید تا از سلامت کلی بدنتان مطمئن شوید. در این بخش برخی از مشکلات رایج و جدی ناشی از سلامت دهان و دندان وجود دارد که خواهیم گفت.
بیماریهای قلبی عروقی
داشتن بهداشت دهان دندان ضعیف، خطر بیماری قلبی را در فرد افزایش میدهد. اگر لثهها به علت باکتریهایی که باعث بیماری پریودنتال میشوند، ملتهب شود این باکتریها میتوانند در جریان خون وارد شوند و سبب سخت شدن شریانها شوند.
این سخت شدن شریان ها، آترواسکلروز نامیده میشود که بسیار جدی است و باعث مشکلات جریان خون و انسداد قلبی میشود و احتمال حمله قلبی را نیز افزایش میدهد. همچنین، تاثیر مخربی بر عروق و رگهای خونی دارد و میتواند منجر به فشار خون بالا و افزایش سکته مغزی شود. همچنین میتواند باعث افزایش آندوکاردیت شود، که یک بیماری خطرناک و جدی است و زمانی رخ میدهد که پوشش قلب آلوده باشد.
زوال عقل
بهداشت دهان و دندان ضعیف، بر مغز نیز تاثیر گذار است. موادهایی که از لثههای ملتهب شده، توسط عفونت آزاد میشوند، میتوانند سلولهای مغزی را از بین ببرند و منجر به از دست دادن حافظه شوند. بیماری زوال عقل و احتمالاً بیماری آلزایمر، میتواند به علت ژنژیویت ایجاد شود، که باکتری در دهان به کانال عصبی گسترش مییابد و وارد جریان خون نیز میشود.
عفونتهای تنفسی
سیستم تنفسی میتواند از بهداشت ضعیف دهان و دندان آسیب ببیند، باکتری در دهان از دندانهای آلوده و لثههای متورم میتواند به ریه نفوذ کند، و یا از طریق جریان خون به آنجا وارد شود. این باکتریها میتوانند منجر به عفونت تنفسی، برونشیت حاد و حتی COPD شوند.
دیابت
نه تنها افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض ابتلا به عفونت هستند، بلکه بیماریهای پریودنتال و عفونتهای لثهای، به نوبه خود باعث افزایش دیابت میشوند و کنترل آن را سخت میکنند. از آنجایی که بیماری لثهها و پوسیدگی دندانها، سطح قند خون را بالا میبرند، پس افرادی با بهداشت دهان و دندان ضعیف بیشتردر معرض خطر ابتلا به دیابت قرار میگیرند.
عوارض دندان پوسیده در دوران بارداری
برای مادران باردار، رعایت بهداشت دهان و دندان ضروری است. تغییرات هورمونی باعث میشود که عفونت به راحتی در دهان گسترش یابد. هر گونه عفونت در بدن زن باردار، عوارض حاملگی را افزایش میدهد. پوسیدگی دندانها و بیماریهای لثه، مادر و کودک را در معرض خطرات جدی قرار میدهد.
ناباروری و رابطهاش با دندان پوسیده
ارتباط نزدیکی، بین بهداشت ضعیف دهان و دندان و مشکلات ناباروری در زنان وجود دارد. پوسیدگی دندانها و آسیبهای لثه، میتواند سلامت کل بدن را تحت تاثیر قرار دهد. افرادی که بهداشت ضعیف دهان و دندان دارند، دیرتر از افراد دیگر باردار و بارور میشوند.
ارتباط عوارض دندان پوسیده با سرطان
بدیهی است که اقدامات بهداشتی ضعیف دهان و دندان، مانند مصرف تنباکو یا سیگار کشیدن، میتواند منجر به سرطان گلو یا دهان شود. اما انواع دیگر سرطانها هستند که با بیماریهای لثه ارتباط دارند. خطر ابتلا به سرطان کلیه، سرطان پانکراس و سرطان خون در افرادی که بهداشت دهان و دندان ضعیف دارند بسیار بالاتر است.
بیماریهای کلیوی
بیماری مزمن کلیه، یک مشکل جدی برای سلامتی است که بر کلیه ها، قلب، استخوانها و فشار خون تاثیر میگذارد. که عفونتهای بدن، مانند پریودنتال میتواند منجر به بیماری کلیه شود. در کل افراد مبتلا به بیماری لثه، دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند و احتمال اینکه عفونت را تجربه کنند بسیار زیاد است. گاهی اوقات بیماریهای کلیوی میتوانند بسیار جدی و حتی مرگ بار باشند.
آرتریت رو ماتویید
بر طبق گفته انجمن ملی آرتریت رو ماتویید، افراد مبتلا به بیماری لثه ۴ برابر احتمال ابتلا به آرتریت را افزایش میدهند. هر دو بیماری، التهاب مشترک دارند. باکتریهای دهانی ناشی از ورم لثه، میتواند باعث افزایش التهاب در سراسر بدن شود.
زایمان زودرس
مراقبتهای دهانی ضعیف در بارداری سبب ابتلای فرد به بیماری لثهای میشود، این بیماریها سمومی را در بافت ملتهب آزاد کرده که در نهایت جذب بدن میشود. ، سموم از لثهها میتوانند به کیسههای آمنیوتیک منتقل شوند که در آن نوزاد نابالغ رشد میکند. تحقیقات نشان میدهد مایع آمنیوتیک زنان بارداری که بیماری لثهای دارند و زایمان زودرس داشته اند، دارای سموم مشابهی در لثهها میباشد.
عفونت استخوان یا کورک استخوانی
دندان پوسیده و عفونی سبب میشود باکتریهای عفونت دندانی وارد خون شده و خود را به بافت استخوانی برسانند و باعث عفونت استخوان یا کورک استخوانی شوند. این عارضه معمولا در نواحی استخوانی فک و صورت اتفاق میافتد.
ایجاد لخته در سینوسهای مغز
مشکلات عفونی دندان، بیماری ترومبوز سینوس کاورنوس را ایجاد میکند. عفونت دندان ممکن است باعث شکل گیری لخته خون در این سینوس شود. این مسئله در صورت تشدید، حتی ممکن است منجر به مرگ فرد شود.
گلودرد مزمن
یکی دیگر از عوارض دندان پوسیده و عفونت دندان گلودرد است که ممکن است با تورم و درد در نزدیکی زبان و گردن همراه باشد. در مواردی که اختلال شدیدتر میشود، حتی میتواند مجرای تنفسی را مسدود کند.
سلولیت
عفونت باکتریایی از دندان میتواند به چربی زیر پوست یا غشای میان پوستی نفوذ کند و آنها را در معرض حمله باکتریها قرار دهد. قرمزی، تورم و احساس درد در محل درگیر از جمله علائم سلولیت هستند که به مرور زمان گسترش مییابد.
ایجاد میگرن
حفره ها، دندانهای ترک خورده یا دندان عقل نهفته اگر درمان نشود، ممکن است فرد را دچار میگرن نماید زیرا دندان درد با عصب سه قلو که پنجمین اعصاب جمجمه است، مرتبط است. عصب سه قلو نقش مهمی در پاتوژنز میگرن دارد و تحریک شاخه عصب سه قلو میگرن را ایجاد میکند.
راههای پیشگیری از پوسیده شدن دندانها
بهترین راه برای پیشگیری رعایت بهداشت دهان و دندان این است که:
به طور منظم، دندان پزشکی بروید.
دندانها و لثههایتان را حداقل دو بار در روز شستشو دهید.
از کشیدن سیگار و محصولات تنباکویی اجتناب کنید.
خمیر دندانها و دهان شویههایی را استفاده کنید که حاوی فلوراید هستند.
غذاها و نوشیدنیهای شیرین را محدود کنید.
نکته: دندانهای سالم پاک، بدون درد و ناشی از حفرهها هستند. لثههای سالم نیز صورتی رنگ هستند و با مسواک زدن خونریزی نمیکنند. سلامت دهان و دندان نشان دهنده سلامت کلی بدن است، پس با رعایت کردن آن خطر ابتلا به بیماریهای جدیتر را در بدن خود کاهش دهید.
منبع: خبرگزاری ایسنا
زردی دندانها نشانه چیست؟
تغییر رنگ دندان به دو عامل خارجی و داخلی بستگی دارد. عوامل خارجی که موجب زردی دندان میشوند ناشی از رسوب مواد شیمیایی روی سطح دندان است اما عوامل داخلی علل دیگری دارند.
کد خبر :۴۰۲۲۲۲۴ تیر ۱۳۹۶ - ۱۵:۳۳
به گزارش هفته نامه سلامت، علیرضا 37 ساله است و از زردی دندان و نقاط سیاه پرشده دندانها که تقریبا سراسر دهان را فراگرفته شکایت دارد. او میگوید زردی دندان و پوسیدگی سراسری در خانواده دیده نشده است. در نوجوانی ناگهان چند دندان او با هم خراب شدند و مجبور شد همه آنها را با آمالگام یا همان ماده سیاهرنگ پر کند که هنگام باز شدن دهان نمای بدی پیدا میکند. از طرفی، این موضوع که آمالگام ماده سمی است و سلامت بدن را به خطر میاندازد نیز او را نگران کرده است.
علیرضا دندانهای زردی هم دارد. او بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت میکند، سیگار نمیکشد و روشهای مختلفی را هم برای سفید کردن دندانها امتحان کرده، ولی همچنان رنگ دندانها به آن رنگی که مدنظرش است، درنمیآیند. او از ما خواسته در مورد تفاوت آمالگام و کامپوزیت و نحوه سفید کردن دندانها و علت زردی با متخصصان «سلامت» گفتوگو کنیم.
روشهای سنتی و خانگی توصیه نمیشود
بعضی از افراد از روشهای خانگی مانند استفاده از زغال، جوش شیرین و... برای سفید کردن دندانها استفاده میکنند. این روشها از نظر علمی و بهداشتی توصیه نمیشود. همچنین ممکن است باعث سایش دندانی شوند. سایش دندان باعث حساسیت دندان میشود. موادی که برای سفید کردن استفاده میشوند حتما باید از داروخانهها تهیه شوند و دارای مارک استاندارد باشند و سازمان غذا و دارو آنها را تایید کرده باشد.
تغییر رنگ دندان هم علت خارجی دارد، هم علت داخلی
تغییر رنگ دندان به دو عامل خارجی و داخلی بستگی دارد. عوامل خارجی که موجب زردی دندان میشوند ناشی از رسوب مواد شیمیایی روی سطح دندان است اما عوامل داخلی علل دیگری دارند. ممکن است فرد در دوران جنینی و کودکی با مادهای بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تماس داشته باشد.
مثلا مادر باردار داروی تتراسایکلین مصرف کرده باشد یا فرد به مدت طولانی آب حاوی فلوراید زیاد مصرف کرده باشد. بنابراین برای درمان تغییر رنگ دندان حتما باید علت آن پیدا شود.
علل خارجی تغییر رنگ دندان
- 1. یکی از علل مهم تغییر رنگ خارجی دندان استعمال سیگار است. افراد سیگاری دندانهای زردی دارند. در این مواقع میتوان از ماده جویدنی به نام ناس استفاده کرد. این ماده میتواند تا حدود زیادی تغییر رنگ ایجادشده را اصلاح کند و دندانها سفیدتر به نظر برسند. البته تا وقتی فرد سیگار را ترک نکند، احتمال بروز زردی مجدد دندان بعد از درمان وجود دارد.
- 2. بعضی از بیماران بهدلیل بیماری، جراحی و... از دهانشویه کلرهگزیدین استفاده میکنند. دهانشویه تغییرات رنگی زیادی روی دندان ایجاد میکند، حتی گاهی ممکن است دندان سیاهرنگ هم شود. استفاده از دهانشویه نباید به مدت طولانی ادامه یابد. دستور مصرف مجاز روی بطری دهانشویه 3 بار در روز است ولی بهتر است همه افراد شبها و بعد از مسواک زدن یکبار از این مایع استفاده کنند. گرچه استفاده از دهانشویه 3 بار در روز مجاز است ولی تداوم مصرف آن حتما میتواند باعث زردی دندانها شود. در صورتی که فرد از زردی دندان ناراضی باشد میتواند به دندانپزشک مراجعه کند. در این مواقع میتوان با بروساژ و پروفیلاکسی، سطح دندان را تمیز کرد.
- 3. قطره آهنی که برای کودکان تجویز میشود هم ممکن است سطح دندان را سیاه کند. به همین دلیل همیشه به مادران توصیه میشود قطره آهن را طوری داخل دهان کودک بریزند که با دندانهای کودک تماس پیدا نکند. دادن آب به کودک و تمیز کردن سطح دندان با پارچه نرم و تمیز میتواند از سیاه شدن دندانها جلوگیری کند اما در صورتی که دندانهای کودک سیاه شود، دندانپزشک میتواند با استفاده از برسهای مخصوصی تغییر رنگ ایجادشده را از بین ببرد.
علل داخلی تغییر رنگ دندان
- 1. بیماریهای سیستمیک در دوران جنینی یا بعد از تولد میتوانند باعث تغییر رنگ دندان شوند.
- 2. گاهی به آب آشامیدنی بعضی از مناطق فلوراید زیادی اضافه میشود. فلوراید زیاد برای دندان کودکان در 6-5 سالگی میتواند مضر باشد و ساختار دندان را تغییر دهد و این تغییر باعث زردی بیش از حد دندان شود.
- 3. نوجوانانی که از داروهای گروه تتراسایکلین برای درمان بیماریهای پوستی مانند آکنه استفاده میکنند ممکن است رنگ دندانهایشان زرد شود که علت آن رسوب مواد شیمیایی ناشی از دارو است که روی عاج رسوب میکند و کمپلکس کلسیمی تشکیل میدهد و باعث زردی کمرنگ، قهوهای تیره و سیاه دندان میشود. یکی از سوالهایی که دندانپزشکان برای یافتن علت زردی از بیمار میپرسند این است که آیا قبلا سابقه بیماری پوستی داشته است؟
درمان تغییر رنگ دندان
بدیهی است که علل داخلی تغییر رنگ دندان درمان طولانیتری هم دارد. بهترین راه برای سفید کردن دندانها در این مواقع بلیچینگ است. این کار حتما باید تحت نظارت دندانپزشک باشد. دندانپزشک مادهای به نام اکسیژن آزاد را به دندان بیمار میزند. ماده وارد ساختار دندان میشود، مواد آلی موجود در دندان را اکسید میکند و باعث سفید شدن آنها میشود.
گاهی افراد خودشان بلیچینگ دندان را انجام میدهند. اگر این کار حسابشده و دقیق نباشد، احتمال عوارض برگشتناپذیر وجود دارد.
نکات مراقبتی بعد از انجام بلیچینگ
افرادی که عمل سفید کردن دندان را انجام میدهند باید بهداشت دهان و دندان را کاملا رعایت و هر هفته یکبار نیز درمان را تکرار کنند.
بیمارانی که بلیچینگ دندان انجام میدهند باید در 48 ساعت اول از مصرف نوشابههای گازدار، چای، قهوه، نسکافه، مرکبات و مواد رنگی بهطور کامل پرهیز کنند. 2 هفته قبل از درمان بلیچینگ مصرف سیگار باید کنار گذاشته شود. بعد از انجام بلیچینگ هم استعمال سیگار کاملا باید ترک شود.
بروساژ و بلیچینگ عارضه ندارند
بروساژ یکبار انجام میشود و برای از بین بردن تغییر رنگهای خارجی سطح دندان است ولی بلیچینگ براساس نوع ساختار و تغییر رنگ ممکن است چند بار تکرار شود. این دو روش در صورتی که درست انجام شوند هیچ عارضهای به دندان وارد نمیکنند.
یک نکته مهم
گاهی برای بیماران داروی سفیدکننده تجویز میشود و بیمار بعد از 2 هفته به دندانپزشک مراجعه و از بیاثر بودن دارو شکایت میکند. در این موارد اولین احتمالی که وجود دارد تاثیر تتراسایکلین روی دندان در دوران نوجوانی است.
دندانهای چنین بیمارانی در مقابل سفید شدن مقاوم است. تنها کاری که میتوان انجام داد این است که طول دوره درمانی را طولانیتر کرد. بهطور طبیعی طول دوره درمان 2 تا 4 هفته است ولی در این بیماران شاید نیاز باشد دوره درمانی 6-3 ماه طول بکشد تا بتوان نتیجه قابلقبولی به دست آورد.
روشهای سنتی و خانگی توصیه نمیشود
بعضی از افراد از روشهای خانگی مانند استفاده از زغال، جوش شیرین و... برای سفید کردن دندانها استفاده میکنند. این روشها از نظر علمی و بهداشتی توصیه نمیشود.
همچنین ممکن است باعث سایش دندانی شوند. سایش دندان باعث حساسیت دندان میشود. موادی که برای سفید کردن استفاده میشوند حتما باید از داروخانهها تهیه شوند و دارای مارک استاندارد باشند و سازمان غذا و دارو آنها را تایید کرده باشد.
یک نکته درباره لمینیت
اگر درمانهای سفیدکننده نتوانند رضایت بیمار را جلب کنند، مرحله بعدی استفاده از پوستههای سرامیکی به نام لمینیت است که دندانپزشک به سطح دندانها میچسباند. البته این کار باید با تراش دادن دندانهای سالم بیمار انجام گیرد که باعث آسیب به دندان میشود، اما این کار بادوام و طولانی است.
دکتر کسری طبری،استادیار بخش ترمیمی و زیبایی دانشکده دندانپزشکی علومپزشکی شهیدبهشتی
وقتی دندانها زرد میشوند...
عوامل ژنتیکی میتواند از همان دوران کودکی باعث تغییر رنگ دندان شود. اغلب تغییرات رنگ در مینا ناشی از عوامل محیطی است. در دهان هر فرد میکروبهای رنگزایی وجود دارند که میتوانند باعث تغییر رنگ دندان به زرد، سیاه و قهوهای شوند اما مشکل سیستمیک در زرد شدن دندانها موضوع دیگری است که باعث میشود بافت دندان بهطور کلی زرد شود، نه رویه آن. در این مواقع نمیتوان با روشهای معمول دندانها را سفید کرد.
مصرف بعضی از داروها در طول دوران بارداری روی مینای دندان تاثیر میگذارد. کودکانی که آب با فلوراید بالا مصرف میکنند، نیز دچار زردی دندان میشوند.
میزان فلوراید باید بین 2/1 تا 6 باشد. وقتی این میزان بالاتر میرود و کودک در طولانیمدت از آن استفاده میکند، تغییر رنگ دائمی دندان ایجاد میکند. به همین دلیل است که توصیه میشود میزان فلوراید آب کاملا تنظیم شده باشد.
البته فلوراید از طریق هوا نیز جذب بدن میشود. کودکانی که در مناطق صنعتی زندگی میکنند و محل سکونتشان نزدیک به کارخانه است نیز در معرض این عارضه قرار دارند. کودکانی که در سواحل جنوب زندگی میکنند نیز مقدار زیادی فلوراید از غذاهای دریایی دریافت میکنند.
در صورت بروز چنین عارضهای بیمار حتما باید به دندانپزشک مراجعه کند تا فلورایدزدایی انجام شود.
اگر فلوراید تغییر رنگ ایجاد کند، رنگ دندان قابلبرگشت نیست. وقتی بافت دندان دچار مشکل شود، یعنی دندان با تغییر رنگ رشد میکند و دیگر نمیتوان در آن تغییر ایجاد کرد. این بیماران نیاز به ترمیمهای زیبایی دارند ولی تغییر رنگی را که در اثر میکروبها ایجاد میشود میتوان با جرمگیری و مراقبتهای بهداشتی برطرف کرد.
در مورد پوسیدگی گسترده در نوجوانی باید گفت این عارضه در بعضی از نوجوانان مشاهده میشود که ربطی به ژنتیک ندارد ولی عواملی مانند هورمونها، تغذیه نادرست و رعایت نکردن بهداشت درست ممکن است در بروز آن نقش داشته باشد.
بهترین راه این است که افراد به دندانهای خود توجه کنند و اگر علائم پوسیدگی که شامل سفید شدن غیرعادی مینای دندان و لکه سیاه و... را مشاهده کردند به پزشک مراجعه کنند تا جلوی عمیقتر شدن پوسیدگی و رسیدن آن به عاج و ریشه گرفته شود. البته رعایت بهداشت دهان و دندان مهمترین اصل برای پیشگیری از خرابی دندان است.
آمالگام تاثیر نامطلوبی بر بدن ندارد
شایعات زیادی در مورد تاثیر منفی آمالگام (ماده سیاهرنگی که برای پرکردن دندان استفاده میشود) بر سلامت انسان وجود دارد. نگرانی بهدلیل وجود مادهای به نام جیوه است اما مطالعات نشان داده جیوه موجود در آمالگام اثر سویی روی بدن فرد ندارد ولی سوال دیگری که مطرح میشود این است که چرا در بعضی از کشورها استفاده از آمالگام ممنوع شده و ما همچنان از این ماده استفاده میکنیم؟
علت ممنوع بودن آمالگام در بعضی کشورها عوامل زیستمحیطی است. آمالگام در محیطزیست از بین نمیرود و اگر به صورت زباله وارد چرخه زیستی، آب و... شود میتواند برای محیطزیست مشکل جدی ایجاد کند.
بنابراین استفاده از آمالگام از نظر ایجاد مشکل سلامت ممنوع نیست. از طرفی، کامپوزیت ماده همرنگ دندان است و بسیاری از مردم ترجیح میدهند از نظر زیبایی کامپوزیت را انتخاب کنند تا هنگام خندیدن و صحبت کردن قابلتشخیص نباشد.
از نظر استحکام و کیفیت نیز این دو تفاوتی با هم ندارند ولی مراحل استفاده از کامپوزیت نیاز به دقت بیشتری دارد و ناحیهای که قرار است دندانپزشک از کامپوزیت استفاده کند باید شرایط مناسبتری داشته باشد.
برای موفقیت دندان پرشده با کامپوزیت، ناحیه حین درمان باید کاملا خشک شود و خشک کردن دندانهایی که در ناحیه انتهای دهان قرار گرفتهاند کار دشواری است چون میزان بزاق در انتهای دهان زیاد است و امکان خشک شدن کامل دندان در بعضی موارد وجود ندارد و این وضعیت ممکن است احتمال شکست پرکردن دندان با کامپوزیت را بیشتر کند ولی پر کردن دندانهای جلویی با کامپوزیت آسانتر است.
وقتی دندان با کامپوزیت پر میشود، بیمار باید به نکاتی توجه کند و رعایت بهداشت دهان و دندان اهمیت بیشتری پیدا میکند. میزان موفقیت طولانیمدت به رعایت بهداشت فرد بستگی دارد.
بعضی از افراد از رنگ سیاه نواحی پرشده با آمالگام ناراضی هستند و میخواهند کامپوزیت را جایگزین آمالگام کنند. منعی برای این کار وجود ندارد و دندانپزشک میتواند با تخلیه آمالگام، کامپوزیت را جایگزین کند اما این درمان ضروری نیست، فقط باید دقت کرد که دندان شرایط گفتهشده را داشته باشد. بعضی از بیماران دندانپزشک را مجبور میکنند دندان را با کامپوزیت پر کند ولی بهتر است این تصمیم را به دندانپزشک محول کنند تا بهترین درمان را انجام دهد
(چگونه دوست ندارم من این دیاران را /که هر شقایقش آیینه ای است یاران را )