.jpeg)
سفر به تهران قدیم؛ اولین خیابان که در ایران با نور چراغ روشن شد=از فرادید
سفر به تهران قدیم؛ اولین خیابان که در ایران با نور چراغ روشن شد
ناصرالدین شاه که در سفر به اروپا با صنعت برق آشنا شده بود، تصمیم گرفت ارگ خود را برقکشی کند.کد خبر :۱۸۸۸۱۸۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۸:۲۲
از سازمان اسناد و کتابخانه ملی، محمود پاکزاد از اولین عکاسانی است که تاریخ خیابانهای تهران را مصور و مستند کرده است، البته از جمله شهرهایی که پاکزاد برای عکاسی به آنها سفر کرده میتوان به اصفهان، شیراز، تبریز، گرگان، اهواز،آبادان، خرمشهر، همدان، آذربایجان، قم، شهرهای شمالی ایران اشاره کرد. پاکزاد در سال ۱۳۷۷ خودش را بازنشسته کرد و در سال ۱۳۷۸ عکسهای خود را به سازمان اسناد ملی اهدا کرد.
تصویر زیر از مجموعه عکسهای پاکزاد است که از خیابان چراغ برق در سال ۱۳۳۵ گرفته شده است.
این خیابان این روزها بهنام خیابان امیرکبیر نامگذاری شده است، خیابان امیرکبیر در منطقه۱۲ اولین معبری بوده که نهتنها در تهران، بلکه در کشور چراغدار شد.
ناصرالدین شاه که در سفر به اروپا با صنعت برق آشنا شده بود، تصمیم گرفت ارگ خود را برقکشی کند. موضوع را با «میرزا حسینخان سپهسالار» در میان گذاشت که یکی از صدراعظمهای او بود؛ چرا که میدانست او مردی نوگرا و تجددطلب است.
سپهسالار برای انجام این کار کارخانهای در خیابان امیرکبیر فعلی راهاندازی کرد که با زغالسنگ کار میکرد. گاز کاربیت از این کارخانه و لولههایی که بهسمت ارگ سلطنتی کشیده شد، فانوسهای باغ اندرونی را روشن میکرد.
در کنار آن، روشنایی خیابانهای ناصریه (ناصرخسرو فعلی)، لالهزار و بابهمایون هم از این طریق تأمین شد. مردم با شنیدن این خبر، برای دیدن شبهای روشن این خیابانها به مرکز شهر رفتند و این خیابان را «چراغگاز» نامیدند.
البته عدهای از مردم شروع به تخریب لولههای کارخانه و شکستن چراغ خیابانها کردند چون بر سر زبانها افتاده بود که برق، کار شیطان است و باید از آن دوری کنند! عدهای هم معتقد بودند نباید به صنعت فرنگ اعتماد کرد. کمکم کارخانه از کار افتاد و خیابانهای چراغدار هم مثل قبل تاریک شدند.
با روی کار آمدن مظفرالدینشاه قاجار بر مسند قدرت، بازرگان و سرمایهدار خوشنامی به اسم امینالضرب به فکر استفاده از تجهیزات روز برای برقکشی خیابانها افتاد. برای انجام این کار به روسیه رفت و تجهیزات موردنیاز را به قیمت ۵۰۰تومان خرید. سپس کارخانه را شهریور سال۱۲۵۸ راه انداخت که توان تولید ۴۰۰کیلو وات نیرو داشت و با نفت کار میکرد.
بههمین دلیل به او لقب «پدر برق ایران» و «بانی صنعت برق ایران» دادهاند. این گونه بود که کارخانه او نخستین کارخانه برق ایران شد و خیابان چراغگاز هم تغییر نام داد و به «چراغبرق» معروف شد.
منبع: اطلاعات
(عکس) سفر به تهران قدیم؛ حکایت راهاندازی نخستین پمپبنزین تهران
حد فاصل سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ خبرهای مختلفی درباره ساخت مخازن بنزین تهران در معدود روزنامههای آن دوره منتشر شده که مرور آنها خالی از لطف نیست. در آن برهه، اخبار و مطالب جالبی درباره صنعت نفت در روزنامه اطلاعات چاپ میشد و این مطالب را دو شرکت نفتی «شرکت سهامی پرس آذ نفت» و «شرکت نفت انگلیس و ایران» تهیه میکردند.
فاصله سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ خبرهای مختلفی درباره ساخت مخازن بنزین تهران در معدود روزنامههای آن دوره منتشر شده که مرور آنها خالی از لطف نیست. در آن برهه، اخبار و مطالب جالبی درباره صنعت نفت در روزنامه اطلاعات چاپ میشد و این مطالب را دو شرکت نفتی «شرکت سهامی پرس آذ نفت» و «شرکت نفت انگلیس و ایران» تهیه میکردند.
علیرضا زمانی، تهرانپژوه، میگوید: «داستان ساخت نخستین مخازن بنزین در تهران را هم لابهلای خبرهای این دو شرکت نفتی میتوان جستوجوکرد. چنانکه شرکت پرس آذ نفت در دی ماه ۱۳۰۸طی اعلامیهای که در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید خبر داد که در نزدیکی دروازه قزوین، میدان شاهپور (میدان وحدت اسلامی فعلی)، میدان سپه (میدان امام خمینی(ره) فعلی) و میدان شاه (میدان قیام فعلی) ۴ مخزن برای فروش بنزین به صاحبان اتومبیل ساخته شده و در دسترس عموم قرار گرفته است.»
نکته جالب این اطلاعیه، اطلاعرسانی درباره شیوه استفاده و کاربرد مخازن بنزین بوده است. اطلاعیه به مخاطبان توضیح داده بنزین به وسیله لولههای مخصوص وارد مخزن بنزین اتومبیل میشود و این وسیله احتمال هرگونه تقلب در فروش بنزین به مردم را به حداقل میرساند.
عمر مخازن بنزین که به تلمبههای «توری هاردل» انگلیسی و «ساتم» فرانسوی مجهز بودند به یک دهه رسید تا اینکه جایگاه بنزین یا به عبارتی پمپبنزین بهعنوان پدیدهای نوظهور در تهران قد علم کرد تا جوابگوی نیاز انبوه اتومبیلهایی باشد که مثل قارچ در خیابانها سبز میشد.
علیرضا زمانی در این باره میگوید: «نخستین پمپبنزین با شکل و شمایلی که این روزها میبینیم در سال ۱۳۱۹و در ابتدای خیابان سعدی شمالی ساخته شد که این روزها به موزه تبدیل شده و بهعنوان «نخستین موزه نفت تهران» خاطرات نوستالژیک تهراننشینهای قدیم را زنده نگه داشته است.
البته در کتاب «تاریخچه اتومبیل در ایران» روایتی دیگر درباره راهاندازی نخستین پمپ بنزین در محله اعیاننشین امیریه نقل شده است. در این کتاب به این موضوع اشاره شده که به دلیل سکونت برخی رجال مملکتی در امیریه، نخستین پمپ بنزین در این محله راهاندازی شده و پمپ بنزین دروازه دولت سومین پمپ بنزین تهران بوده است. البته آنچه مسلم است تا سال ۱۳۳۰ تعداد ۱۰ پمپبنزین در تهران راهاندازی شده و قیمت بنزین لیتری یک و نیم ریال بوده است.»
روایتها درباره راهاندازی نخستین پمپبنزین تهران متناقض است، اما بیشتر منابع تاریخی معتبر از همان پمپبنزین دروازه دولت که با همکاری شرکت نفت انگلیس و ایران و با هدف ارائه فراوردههای نفتی مثل نفت سفید، بنزین و امشی به مردم راهاندازی شد، بهعنوان نخستین پمپبنزین پایتخت نام میبرند.
پمپبنزین دروازه دولت در دوران ملی شدن صنعت نفت شاهد اتفاقات تاریخی بود. سال ۱۳۳۰ عدهای از حامیان مصدق برای حمایت از قانون ملی شدن صنعت نفت به همین پمپبنزین رفتند و با حذف نام شرکت نفت انگلیس، پرچم ایران را در این مکان بالا بردند.
زمانی میگوید: «این دو پمپ بنزین تقریبا به طور همزمان در تهران ساخته شده و به طور دقیق نمیتوان قدیمیترین پمپبنزین تهران را معرفی کرد، اما از آنجا که پمپبنزین دروازه دولت در سال ۱۳۹۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و به موزه تبدیل شده به عنوان نخستین پمپبنزین تهران معرفی میشود.»
منبع: همشهری
سفر به تهران قدیم؛ وقتی پلاک خودروهای ایران ۴ رقمی شد
در بهار ۱۳۴۳ اعلام شد که از تیرماه اعداد روی پلاک خودروها از ۶ رقم به ۴ رقم تغییر خواهد کرد.
کد خبر :۱۸۸۳۳۰۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۴:۵۷
در بهار ۱۳۴۳ اعلام شد که از تیرماه اعداد روی پلاک خودروها از ۶ رقم به ۴ رقم تغییر خواهد کرد. روزنامه اطلاعات ۲۰ اردیبهشت ۱۳۴۳ این خبر را منتشر کرد.
خبر را بخوانید و عکسی از یک تاکسی تهران در میدان انقلاب تماشا کنید که با پلاک چهار رقمی مشغول مسافرکشی بود.
منبع: اطلاعات آنلاین
سفر به تهران قدیم؛ چراغهای راهنمایی چطور به خیابانهای تهران آمدند؟
اولین چراغهای راهنمایی نصبی یا به عبارتی نخستین چراغهای راهنمایی مدرن تهران نیز پس از دهه ۳۰ در خیابانهای پایتخت نصب شد. زمانی میگوید: «در دهه ۳۰ شمسی اولین چراغهای راهنمایی پایتخت در تقاطعهای سپه (امام خمینی ره) و امیریه (ولی عصر عج) نصب شد و سپس محدوده معابر پل امیربهادر، باغ ملی، دروازه شمیران و... صاحب چراغ راهنمایی مدرن شدند.
کد خبر :۱۸۸۲۸۷۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۰:۵۸
امروز دیگر این تصور که یک چهارراه شلوغ و پررفت و آمد چراغ راهنمایی نداشته باشد غیرممکن است. یک قرن پیش نیز زمانی که خودروها به جای چهارپایان و درشکهها مسئولیت جابجایی مسافران را در خیابانهای تهران به عهده گرفتند، نخستین بار جای خالی چراغ راهنمایی در چهارراههای شلوغ پایتخت احساس شد.
هرچند ساکنان کلانشهرهای غرب، پیش از اختراع اتومبیل یعنی همان روزهایی که چهارپایان و کالسکهها در کلانشهرهای دنیا ترافیک ایجاد میکردند، با چراغ راهنمایی آشنا شدند و به قول علیرضا زمانی، «سال ۱۸۶۸ اولین چراغ راهنمایی پیش از اختراع اتومبیل در لندن نصب شد و لندنیها اولین مردمان جهان بودند که با چراغ راهنمایی آشنا شدند.
در حقیقت این چراغ از دو فانوس گازی قرمز و سبز تشکیل میشد و با چراغهای امروز تفاوت بسیار داشت. پس از اختراع اتومبیل هم نوبت به چراغهای نسل جدید رسید که برای نخستین بار در خیابانهای دیترویت آمریکا ساخته و نصب شد.»
این تهرانپژوه در ادامه میگوید: «رانندگان تهرانی اما اولین بار توسط چراغهای راهنمایی که روی کولهپشتی نصب شده بود با این دستگاه آشنا شدند. در سالهای پیش از دهه ۳۰ ماموران راهنمایی و رانندگی این چراغها را که به صورت کوله پشتی بودند روی شانه میانداختند و در چهارراههای شلوغ میایستادند. این کوله پشتیها دو چراغ قرمز و سبز داشتند و نیز یک کلید برای خاموش و روشن کردن چراغها که روی سینه مامور قرار داشت.»
اولین چراغهای راهنمایی نصبی یا به عبارتی نخستین چراغهای راهنمایی مدرن تهران نیز پس از دهه ۳۰ در خیابانهای پایتخت نصب شد. زمانی میگوید: «در دهه ۳۰ شمسی اولین چراغهای راهنمایی پایتخت در تقاطعهای سپه (امام خمینی ره) و امیریه (ولی عصر عج) نصب شد و سپس محدوده معابر پل امیربهادر، باغ ملی، دروازه شمیران و... صاحب چراغ راهنمایی مدرن شدند.
اما نسل اولیه این چراغها با چراغهای مدرن امروزی فرق داشت. این چراغهای راهنمایی از فانوسهای لامپی تشکیل شده بودند و در روزهای آفتابی تشخیص رنگ سبز یا قرمز آنها دشوار بود. همچنین آن روزها خبری از چراغهای اتوماتیک نبود و ماموران راهنمایی به صورت دستی و بر اساس وضعیت ترافیک خیابان چراغ سبز یا قرمز را روشن میکردند.»
منبع: همشهری
سفر به تهران قدیم؛ همهچیز درباره زایمان در تهران ۶۰ سال پیش!
شش دهه پیش بیشتر زایمانها در منازل و توسط ماما و قابلههای محلی انجام میشد. رویکرد و سیاستهای مدیران بهداشتی و درمانی جذب مادران باردار به بیمارستانهای دولتی برای زایمان بود.
کد خبر :۱۸۸۲۳۶۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۲۰:۲۲
روزنامه اطلاعات در گزارش اجتماعی خود هزینهها و شرایط زایمان در تهران را منتشر کرد.
شش دهه پیش بیشتر زایمانها در منازل و توسط ماما و قابلههای محلی انجام میشد. رویکرد و سیاستهای مدیران بهداشتی و درمانی جذب مادران باردار به بیمارستانهای دولتی برای زایمان بود.
روزنامه اطلاعات ۱۷ اردیبهشت ۱۳۴۳ از وضعیت بخش زایمان بیمارستانهای دولتی گزارشی منتشر کرد. بخشهایی از گزارش را بخوانید و عکسی از حیاط یکی از بیمارستانهای دولتی تهران ۶۰ سال پیش تماشا کنید.
منبع: اطلاعات آنلاین
(چگونه دوست ندارم من این دیاران را /که هر شقایقش آیینه ای است یاران را )