لباس جالب «شاطرها» در دربار ناصرالدین شاه

کلمۀ شاطر در زبان عربی به معنی زرنگ، زیرک و تیزپا است. در دوران قاجار این کلمه به خدمتگزاران سلطنتی اطلاق می‌شد که پیاده همراه کالسکۀ شاه حرکت می‌کردند و می‌دویدند. شاطرهای شاهی لباس‌های جالبی داشتند. آن‌ها سرداری ماهوتی با رنگ قرمز ملیله‌دوزی شده تنشان بود؛ جوراب سفید ساقه‌بلند به پـا می‌کردند و تابستانها گیوه و زمستانها کفش سفید می‌پوشیدند. آن‌ها همچنین کلاه بلند ماهوتی آبی بر سر می‌گذاشتند و پرهای رنگارنگ به کلاهشان می‌زدند.

کد خبر :۱۸۹۹۸۴۰۳ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۴:۳۶

(تصاویر) ناصرالدین شاه در «حرمسرا»؛ چهار عکس تاریخی

از ناصرالدین شاه قاجار عکس‌های نسبتا زیادی به جا مانده است. از زن‌هایش هم همینطور. اما عکس‌هایی که او را در کنار اهل حرمسرایش نشان بدهند ظاهرا چندان پرتعداد نیستند.

مردان درباری و یا زنان حرم‌خانه. به همین خاطر است که ما امروز گنجینۀ قابل توجهی از تصاویر مربوط به دربار قاجار را در اختیار داریم که بسیاری از مراسمات یا لحظات روزمره زندگی اهالی دربار را به ما نشان می‌دهند.

به گزارش فرادید؛ اما با وجود اینکه هم از خود شاه و هم از زنان او عکس‌های پرشماری وجود دارد، عکس‌هایی که شاه و اهالی حرم را در کنار هم نشان بدهند ظاهرا چندان پرتعداد نیستند. در آرشیوهای مختلف بیش از موارد انگشت‌شماری از این نوع را نمی‌توان یافت. در اینجا چهار مورد از این نوع عکس‌های خانوادگی و سلطنتی را ملاحظه می‌کنید.

در عکس نخست خبری از زنان شاه نیست بلکه فقط مادر و خواهر شاه یعنی مهد علیا و عزت‌الدوله در کنار او حضور دارند.

عکس دوم که دستخط خود شاه هم در حاشیۀ آن نقش بسته، او را در کنار جمعی از خواجگان حرمسرا و همسرانش نشان می‌دهد. افرادی که شاه نامشان را در کنار عکس نوشته یک کنیز و یک خواجه به نام‌های زعفران باجی و آقا خواجه هستند.

عکس سوم که حال و هوای خصوصی‌تری نسبت به سایر عکس‌ها دارد، شاه را در نزد دو تن از همسرانش یعنی شمس‌الدوله (سمت راست) و عالیه خانم (سمت چپ) نشان می‌دهد.

عکس آخر نیز شاه را ایستاده پشت سر چند نفر از همسرانش نشان می‌دهد.

خاطرات تهران قدیم؛ از عکس یادگاری درویش‌ها تا بارکِش قلیان‌کِش

شاید هیچ شهری در ایران در دو قرن اخیر به اندازۀ تهران تغییر نکرده باشد؛ این شهر زمانی که در سال 1165 به عنوان پایتخت حکومت قاجار تعیین شد، تنها حدود 20 هزار نفر جمعیت داشت و حالا جمعیت آن از 9 میلیون نفر نیز فراتر رفته است. این شهر بارها در طی بیش از 200 سال گذشته شاهد تغییرات گستردۀ ساختاری و برنامه‌های متعدد توسعه و گسترش بوده است. علاوه بر این‌ها، تهران به عنوان پایتخت ایران، شاهد مهم‌ترین تحولات سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی دو قرن اخیر بوده است. در اینجا تنها از قاب چند عکس قدیمی، مروری خواهیم داشت بر خاطرات تهران در بیش از یک قرن گذشته.

۰۹ مهر ۱۴۰۳ - ۱۲:۱۲

عکس دو درویش در تهران؛ دوران قاجار

افسر زن راهنمایی و رانندگی؛ سال 1356

معلم‌بازی با تختۀ تبلیغاتی پپسی؛ دهۀ چهل یا پنجاه

خیابان فردوسی؛ سال 1339

رانندۀ بارکش شهری در حال کشیدن قلیان؛ دهۀ 1330

(تصاویر) خاطرات تهران قدیم؛ از قدیمی‌ترین برج‌های تهران تا شلیک به عکس شاه

شاید هیچ شهری در ایران در دو قرن اخیر به اندازۀ تهران تغییر نکرده باشد؛ این شهر زمانی که در سال 1165 به عنوان پایتخت حکومت قاجار تعیین شد، تنها حدود 20 هزار نفر جمعیت داشت و حالا جمعیت آن از 9 میلیون نفر نیز فراتر رفته است. این شهر بارها در طی بیش از 200 سال گذشته شاهد تغییرات گستردۀ ساختاری و برنامه‌های متعدد توسعه و گسترش بوده است. علاوه بر این‌ها، تهران به عنوان پایتخت ایران، شاهد مهم‌ترین تحولات سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی دو قرن اخیر بوده است. در اینجا تنها از قاب چند عکس قدیمی، مروری خواهیم داشت بر خاطرات تهران در نزدیک به یک قرن گذشته.کد خبر :۲۱۰۰۵۷۲۳ مهر ۱۴۰۳ - ۱۱:۲۲

دو کودک بادکنک فروش در مقابل آپارتمان‌های بهجت‌آباد که از اولین برج‌های مسکونی تهران بودند؛ سال 1356

بازی کودکان ایرانی و آمریکایی در یکی از کوچه‌های تهران؛ دهۀ 40 یا 50

گاری‌های حمل و فروش آب در تهران؛ سال 1330

پاساژ پلاسکو؛ سال 1348

میوه‌فروش‌های پشت سفارت انگلیس؛ دهۀ 40

تیراندازی با تفنگ ساچمه‌ای به عکس شاه، خیابان لاله‌زار؛ سال 1358

(تصاویر) سفر به تهران قدیم؛ از «وافورفروش» قاجاری تا گل‌کوچیک در اتوبان نواب

شاید هیچ شهری در ایران در دو قرن اخیر به اندازۀ تهران تغییر نکرده باشد؛ این شهر زمانی که در سال 1165 به عنوان پایتخت حکومت قاجار تعیین شد، تنها حدود 20 هزار نفر جمعیت داشت و حالا جمعیت آن از 9 میلیون نفر نیز فراتر رفته است. این شهر بارها در طی بیش از 200 سال گذشته شاهد تغییرات گستردۀ ساختاری و برنامه‌های متعدد توسعه و گسترش بوده است. علاوه بر این‌ها، تهران به عنوان پایتخت ایران، شاهد مهم‌ترین تحولات سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی دو قرن اخیر بوده است. در اینجا تنها از قاب چند عکس قدیمی، مروری خواهیم داشت بر خاطرات تهران در بیش از صد سال گذشته.

کد خبر :۱۹۸۵۹۲۰۳ مرداد ۱۴۰۳ - ۱۱:۴۲

فروشندۀ دوره‌گرد دوران قاجار که وافور می‌فروشد

بلوار کشاورز، سال 1336

تماشای مسابقات اتومبیلرانی در فرودگاه قلعه‌مرغی، سال 1341

خیابان لاله‌زار، سال 1348

خیابان ولی عصر، سال 1349

شعبۀ فروشگاه کی‌اف‌سی در تجریش، سال 1356

دختران دانش‌آموز، اوایل دهۀ 1360

فوتبال در اتوبان تازه‌تاسیس نواب صفوی، سال 1375

(تصاویر) سفر به عصر قاجار؛ موچول خان، عروسی ملیجک و کلاه پنج‌طبقه!

در بین عکس‌های ثبت شده در دوران قاجار، آدم‌های عجیب و ژست‌های عجیب کم نیستند؛ در اینجا چند عکس خاص و متفاوت از آدم‌ها و رویدادهای دربار ناصرالدین‌شاه را مرور می‌کنیم.

د خبر :۱۹۲۸۰۰۲۳ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۱:۳۵

فرادید| این عکس‌ها را می‌توان بارها و بارها تماشا کرد و هر بار چیزهای تازه‌ای در آن‌ها دید؛ از جزییات لباس‌ها و چهره‌ها گرفته تا هر چیز دیگری که در طول این یک قرن و اندی دچار تغییرات فراوان شده است.

به گزارش فرادید؛ عکس نخست یک قاب سه‌نفره است که شناخته‌شده‌ترین فرد در آن «موچول خان» است (نفر سمت چپ تصویر)؛ موچول لقب کودک خدمتکاری به اسم غلامحسین بود که در حرمسرای ناصرالدین شاه به پیشخدمتی مشغول بود. غلامحسین برای اینکه در نزد شاه مقام و اعتباری به دست بیاورد به آموختن فنون عکاسی پرداخت و توانست از همین طریق خود را به شاه نزدیک‌تر کند. او در برخی سفرهای خارجۀ شاه با او همراه بود و نهایتا توانست لقب «صدیق‌السلطنه را از شاه دریافت کند.

عکس دوم صحنه‌ای از مراسم عروسی عزیزالسلطان ملقب به ملیجک دوم را نشان می‌دهد. ملیجک از کودکی به شدت محبوب شاه بود و از همراهان همیشگی او به شمار می‌آمد. عزیزالسلطان در سال 1273 شمسی با اخترالدوله دختر ناصرالدین‌شاه ازدواج کرد.

عکس سوم عصمت‌الدوله دختر ناصرالدین شاه را در ایوان خانه و در جمع خدمتکاران و ندیمانش نشان می‌دهد.

عکس آخر نیز که دو نفر از افراد دربار را نشان می‌دهد که سعی کرده‌اند ژست طنزآمیزی در مقابل دوربین به خود بگیرند. یکی از آن‌ها بدون کلاه است و دیگری پنج کلاه روی سرش گذاشته است!